Sefer Karbon Hesabı: Ton-km ve CO₂e Nasıl Hesaplanır
Bir sevkiyatın emisyonu tek satırlık bir çarpımdır: ağırlık (ton) × o bacakta kat edilen mesafe (km) × modun emisyon yoğunluğu (kg CO₂e/ton-km). Çok modlu zincirde her bacak kendi katsayısıyla hesaplanıp toplanır. UK DESNZ 2026 "Freighting goods" tablosuna göre çekici-dorse için ortalama yüklü katsayı 0,07926 kg CO₂e/ton-km, RoRo feribot için 0,05158 ve konteyner gemisi için 0,01612'dir — yani bir RoRo bacağını konteyner katsayısıyla hesaplamak sonucu yaklaşık 3,2 kat düşük gösterir. Sayının yanına katsayının yayıncısı, yılı ve sistem sınırı (TTW/WTW) yazılmadığı sürece rapor karşılaştırılabilir değildir. Logistivo'da aynı hesap yük kaydı üzerinden de yapılır: ağırlık yükün kendisinden, mesafe rotasından gelir; her sonuç kullanılan katsayıyla saklanır ve Excel rapor olarak alınır.
Kaynak: Department for Energy Security and Net Zero (DESNZ) · https://www.gov.uk/government/publications/greenhouse-gas-reporting-conversion-factors-2026.
Yayım tarihi:
.
Emisyon çarpımı sunucuda yapılır; katsayılar yukarıda kaynağıyla listelenmiştir.
Bir müşteri ya da ihale dosyası "bu sevkiyatın karbon ayak izini gönderin" dediğinde beklenen çıktı tek bir sayıdır: kg CO₂e. Sayıyı üretmek kolaydır; sayının bir denetimde ayakta kalması zordur. Üç çarpandan hangisinin nereden geldiğini yazamıyorsanız, ilk ciddi soruda düşer.
Bir sevkiyatın CO₂e'si nasıl hesaplanır?
Hesap tek satırdır:
emisyon (kg CO₂e) = ağırlık (ton) × o bacakta kat edilen mesafe (km) × emisyon yoğunluğu (kg CO₂e/ton-km)
İlk iki çarpanın çarpımı ton-kilometredir (t-km); üçüncüsü taşıma modunun ve araç sınıfının yoğunluğu. Çok modlu bir zincirde her bacak kendi katsayısıyla ayrı hesaplanır ve toplanır. Zincirin tamamına tek katsayı uygulamak en sık görülen kaba hatadır.
Örnek: 12 ton yük karayoluyla 950 km taşınıyorsa ton-kilometre 12 × 950 = 11.400 olur. Çekici-dorse, soğutmasız, ortalama yüklü araç için UK DESNZ 2026 katsayısı 0,07926 kg CO₂e/t-km; sonuç 11.400 × 0,07926 ≈ 904 kg CO₂e. Aynı sevkiyata "tüm HGV ortalaması" satırını (0,10356) uygularsanız 1.181 kg çıkar. Aradaki %31 fark bir ölçüm farkı değil, satır seçimi farkıdır — bu yüzden sonucun yanına katsayının kendisi, yılı, yayıncısı ve sistem sınırı yazılmadan sayı yarımdır.
Ton-kilometre tam olarak neyi ölçer?
Ton-kilometre tam olarak neyi ölçer? — Bir ton yükün bir kilometre taşınmasını. DESNZ'in kendi kılavuzu bunu şöyle örnekliyor: 2 ton yükün 2 km taşınması 4 ton-kilometredir. Bu birimin iki pratik sonucu var:
Araç-km ile karıştırılamaz — Araç-km katsayıları bütün aracı ölçer (yükü ne olursa olsun); ton-km katsayıları taşınan malın kendisine uygulanır. Aynı sefere ikisini birden uygulamak çift sayımdır.
Ton-km katsayıları türetilmiştir — DESNZ, ton-km satırlarının araç-km satırlarından ulusal filo istatistikleri ve varsayımlarla türetildiğini ve asıl faydasının modlar arası karşılaştırma olduğunu açıkça yazar. Kendi filonuzun gerçek performansını ölçmek için değil, "bu yükü kamyonla mı trenle mi taşısam" sorusunu yanıtlamak için tasarlanmışlardır.
DESNZ'in kendi veri tercih sırası şu: önce litre yakıt / kWh elektrik, sonra araç-km, en sonda ton-km. Ton-km en erişilebilir olan, en doğru olan değil.
Hangi mod hangi yoğunlukta? (DESNZ 2026, TTW)
Hangi mod hangi yoğunlukta? (DESNZ 2026, TTW) — Aşağıdaki satırlar UK DESNZ 2026 "Freighting goods" tablosundan, kg CO₂e/ton-km, ortalama yüklü:
Kuru yük gemisi, dökme (bulk carrier), ortalama — kg CO₂e/t-km: 0,00353
Konteyner gemisi, 8.000+ TEU — kg CO₂e/t-km: 0,01266
Genel kargo gemisi, ortalama — kg CO₂e/t-km: 0,01321
Konteyner gemisi, ortalama — kg CO₂e/t-km: 0,01612
Tren, yük — kg CO₂e/t-km: 0,02583
Konteyner gemisi, 0–999 TEU — kg CO₂e/t-km: 0,03675
Araç taşıyıcı gemi, ortalama — kg CO₂e/t-km: 0,03852
RoRo feribot, ortalama — kg CO₂e/t-km: 0,05158
Çekici-dorse (artic), soğutmasız, ortalama yüklü — kg CO₂e/t-km: 0,07926
Çekici-dorse, frigorifik — kg CO₂e/t-km: 0,09166
Tüm HGV ortalaması, soğutmasız — kg CO₂e/t-km: 0,10356
Rijit kamyon, soğutmasız, tüm boyutların ortalaması (17 t üstü tek başına: 0,17256) — kg CO₂e/t-km: 0,19947
Büyük RoPax feribot, ortalama — kg CO₂e/t-km: 0,37612
Kamyonet ≤3,5 t, dizel, ortalama — kg CO₂e/t-km: 0,63511
Hava kargo, uzun menzil/uluslararası (RF dahil) — kg CO₂e/t-km: 0,89939
Hava kargo, kısa menzil (RF dahil) — kg CO₂e/t-km: 1,27835
Tabloyu ezberlemek gerekmiyor; okunması gereken tek şey büyüklük sıraları. Bir kamyonet, aynı yükü aynı mesafeye taşıdığında çekici-dorseden yaklaşık 8 kat fazla CO₂e üretir. Hava kargo (uzun menzil) çekici-dorseden yaklaşık 11 kat fazladır.
TTW mi WTW mi isteniyor, aradaki fark ne kadar?
TTW mi WTW mi isteniyor, aradaki fark ne kadar? — TTW (tank-to-wheel) yalnız araçta yanan yakıtı sayar. WTW (well-to-wheel) buna yakıtın çıkarılması, rafinajı ve dağıtımını (WTT) ekler. DESNZ bu iki bileşeni ayrı tablolarda yayımlar; "Freighting goods" TTW, "WTT- delivery vehs & freight" ise yalnız yukarı akış payıdır. Toplamak size düşer.
Pratik kural: dizel karayolu taşımasında WTT, TTW'nin üzerine yaklaşık dörtte bir ekler. İki teklifin biri TTW biri WTW ise "daha temiz" görünen taraf sadece daha dar sınır seçmiş olabilir. Sınırı yazmayan bir emisyon beyanı karşılaştırılabilir değildir. Nakliye karbon ayak izi hesaplama aracı tır, tren, iç su yolu, gemi ve uçağı ISO 14083'ün istediği kuyudan tekerleğe (WTW) sınırında yan yana gösterir; her çubukta katsayıyı ve kapsamını yazar.
Bu sayı kurumsal raporlamada tam olarak nereye giriyor?
Bu sayı kurumsal raporlamada tam olarak nereye giriyor? — GHG Protocol'ün Kapsam 3 sınıflandırmasında taşıma iki kategoriye ayrılır:
Kategori 4 — Yukarı akış taşıma ve dağıtım: — satın alınan ürünün, raporlayan firmanın doğrudan tedarikçileri ile kendi tesisleri arasındaki taşıması; buna firmanın bedelini ödediği taşıma hizmetleri, kendi sattığı ürünün sevkiyatı dahil, eklenir.
Kategori 9 — Aşağı akış taşıma ve dağıtım: — satılan ürünün raporlayan firmanın tesisinden çıktıktan sonraki taşıması; firma bu taşımanın bedelini ödemiyorsa.
Satıcı tarafını, taşımanın bedelini kimin ödediği belirler. GHG Protocol Kapsam 3 Standardı'nın Tablo 5.7'si firmanın satın aldığı taşıma hizmetlerini, kendi ürününün sevkiyatı dahil, Kategori 4'e koyar; Kategori 9'u ise taşıma bedelini satıcının ödemediği satılan ürünlere ayırır. Navlunu alıcı ödüyorsa aynı sevkiyat alıcının Kategori 4'ü, satıcının Kategori 9'udur; satıcı ödüyorsa satıcının Kategori 4'üdür. Hangisinin sizden istendiğini sorun. GHG Protocol üç yöntem tanımlar: yakıt-temelli (taşıyıcıdan litre/kWh verisi), mesafe-temelli (ton-km × katsayı) ve harcama-temelli (para × katsayı). Doğruluk sırası da budur; mesafe-temelli yöntemin doğruluğunun daha düşük olduğunu, çünkü ortalama yakıt tüketimi, ortalama yük ve ortalama doluluk varsayımları içerdiğini standardın kendisi söyler.
Metodolojik çerçeve tarafında referans ISO 14083:2023 — "Sera gazları — Taşıma zinciri operasyonlarından kaynaklanan sera gazı emisyonlarının hesaplanması ve raporlanması" — Avrupa'da EN ISO 14083:2023 olarak kabul edilmiştir. Önemli bir ayrıntı: eski Avrupa standardı EN 16258:2012, 2 Mayıs 2023'te yürürlükten kaldırıldı ve yerini EN ISO 14083 aldı. Elinizdeki ihale şartnamesi hâlâ EN 16258 diyorsa, geçersiz bir standarda atıf yapıyor demektir.
Türkiye'de hangi mevzuat bu sayıyı istiyor?
Doğrudan "her nakliyeci sefer başına CO₂e raporlasın" diyen bir Türk mevzuatı yok. Baskı üç ayrı yerden geliyor:
1. İklim Kanunu (Kanun No. 7552). 9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanun bir Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kuruyor; kapsamdaki faaliyetler yönetmelikle belirleniyor ve sistem tam uygulamaya geçmeden önce bir pilot dönem işletiliyor. Pilot dönemdeki ceza indirimi ve geçici hükümdeki izin alma süresi gibi madde düzeyindeki ayrıntıları bu sayfa doğrulayamadı; kanun metnini Resmî Gazete'den teyit edin. Dikkat: bu sistem işletme/tesis bazlıdır — bir nakliye firmasının karayolu seferleri ETS yükümlüsü değildir. Kendi kapsamınızı ilgili yönetmelikten teyit edin.
2. AB'li müşteriniz. CSRD kapsamındaki bir Avrupalı yükleten, Kapsam 3 Kategori 4/9 envanterini doldurmak için taşıyıcısından sefer bazlı veri ister. Bu talep mevzuattan size değil, sözleşmeden gelir; reddetmenin bedeli ceza değil, ihale kaybıdır.
3. Deniz bacağının fiyatı. AB limanlarına giren 5.000 GT ve üzeri gemiler EU ETS kapsamındadır: AB dışı limanla yapılan seferlerin emisyonlarının %50'si, iki AB limanı arasındaki seferlerin ve limanda geçen sürenin %100'ü. Yükümlülük kademeli devreye girdi — 2025'te 2024 emisyonlarının %40'ı, 2026'da 2025'in %70'i, 2027'den itibaren %100'ü. Türkiye–AB RoRo hatlarında bu, emisyonun artık doğrudan bir fiyat kalemi olduğu anlamına gelir.
RoRo bacağını konteyner gemisiyle karıştırırsanız ne kadar sapıyorsunuz?
RoRo bacağını konteyner gemisiyle karıştırırsanız ne kadar sapıyorsunuz? — Bu, deniz bacağı içeren Türk sevkiyatlarında en pahalı tek hata. "Deniz taşıması temizdir" cümlesi doğrudur ama hangi deniz taşıması olduğuna bağlıdır. DESNZ 2026'ya göre:
Konteyner gemisi, ortalama: 0,01612
RoRo feribot, ortalama: 0,05158 → konteynerin 3,2 katı
Büyük RoPax feribot, ortalama: 0,37612 → konteynerin 23,3 katı, RoRo feribotun 7,3 katı
Sebep yoğunluk. Konteyner gemisi ton başına çok az boşluk taşır; RoRo gemisi tekerlekli üniteyi, dorsenin kendisini ve aradaki havayı taşır. RoPax ayrıca yolcu ve yolcu konforu için enerji harcar ve bu enerji yükün ton-kilometresine yüklenir.
20 tonluk bir yük için 1.000 km'lik bir deniz bacağı (20.000 t-km):
Konteyner gemisi, ortalama — Sonuç: 322 kg CO₂e
RoRo feribot, ortalama — Sonuç: 1.032 kg CO₂e
Büyük RoPax feribot — Sonuç: 7.522 kg CO₂e
Aynı mesafe, aynı yük, yedi bin kilo fark. Bir tırın feribota bindiği her sefer konteyner katsayısıyla hesaplanmışsa, o rapor sistematik olarak düşük gösteriyordur.
Varsayılan katsayı ne zaman yeterli, ne zaman reddedilir?
Yayımlanmış bir tablodan alınan katsayı, GHG Protocol terimiyle ikincil veridir: sektör ortalaması, sizin seferiniz değil. Birincil veri, değer zincirindeki belirli faaliyetlerden gelen veridir — fiilen yakılan litre, fiilen kat edilen kilometre.
Varsayılan katsayı tarama işleri için genellikle yeterlidir: hangi hat baskın, demiryoluna kaydırmak incelemeye değer mi, iki teklif nasıl karşılaştırılır, yükletenin çok sayıda küçük sevkiyat için Kapsam 3 satırı nasıl doldurulur. Sayı kendi performansınıza dair bir iddiayı taşımaya başladığı anda kırılganlaşır: geçen yıla göre azaltım beyanı, faturaya konan karbon ek ücreti, pazarlama vaadi ya da bağımsız doğrulamaya girecek bir rakam. Bir ortalama katsayı, yapısı gereği sizin iyileştiğinizi gösteremez — yalnız ulusal istatistik değiştiğinde değişir. İyileşmeyi kanıtlamak yakıt ya da araç-km verisi ister.
Boş dönüşü hesaba katmalı mıyım?
Sanıldığı kadar basit değil ve iki yönlü hata üretiyor.
GHG Protocol'ün teknik kılavuzu, boş dönüşü (unladen backhaul) isteğe bağlı bir kalem olarak tanımlar ve ayrı bir formül verir: boş giden aracın km'si × boştaki ortalama tüketim × yakıt katsayısı. Yani "boş dönüş hesaba katılmadı" tek başına bir kural ihlali değildir.
Ama tersi de var: "ortalama yüklü" ton-km katsayıları zaten ulusal filo istatistiklerinden türetilmiştir ve o istatistikler filodaki ortalama boş çalışmayı içinde barındırır. Ortalama yüklü bir ton-km katsayısıyla hesap yapıp üstüne bir de boş dönüş bacağı eklerseniz çift sayarsınız. Boş dönüşü ayrı ayrı görünür kılmak istiyorsanız doğru yol ton-km değil, araç-km veya yakıt-temelli hesaba geçmektir.
Mesafeyi kuş uçuşu almak neyi bozar?
Kuş uçuşu (great-circle) mesafenin standartlarda meşru bir yeri var, ama sandığınız yerde değil. GHG Protocol'ün örneğinde kuş uçuşu mesafe, birden fazla müşterinin yükünü taşıyan bir aracın gerçek ve ölçülmüş emisyonunu sevkiyatlar arasında paylaştırmak için kullanılan bir dağıtım anahtarıdır. Toplam emisyonu üretmek için kullanılan bir mesafe değildir.
Toplamı kuş uçuşu mesafeyle üretirseniz, karayolunda tipik olarak eksik hesaplarsınız: kamyon coğrafyayı, sınır kapılarını ve otoyol ağını takip eder, düz çizgiyi değil. Deniz bacağında da aynısı geçerlidir — boğazlar ve kanallar rotayı uzatır. Doğru yaklaşım şu sırayla: (1) fiili tahograf/rota kaydı, (2) rota motorundan gerçek yol mesafesi, (3) yoksa kuş uçuşu + standartta tanımlı bir düzeltme katsayısı — ve bu durumda mesafenin tahmin olduğunu raporda işaretlemek.
Yük faktörü sonucu ne kadar oynatıyor?
Yük faktörü sonucu ne kadar oynatıyor? — Ton-km katsayısı sabit görünür ama içinde bir doluluk varsayımı taşır. DESNZ aynı araç için farklı doluluklarda ayrı satır yayımlar. Çekici-dorse (>33 t), soğutmasız, ton-km bazında:
%50 yüklü — kg CO₂e/t-km: 0,09678
%100 yüklü — kg CO₂e/t-km: 0,06030
Yarı dolu bir aracın taşıdığı her ton, tam dolu bir aracın taşıdığı tona göre yaklaşık %60 daha fazla CO₂e üretir. Aracın toplam yakıtı yarı dolu iken daha az yanar; ama o yakıt daha az tona bölünür. Emisyon raporunda kazanç arayan bir nakliyeci için tek en büyük kaldıraç budur — motor değil, doluluk. (Not: DESNZ'in "ortalama yüklü" satırları nominal %50/%100 varsayımıyla değil, gerçek filo istatistikleriyle üretilir; karşılaştırma yaparken aynı sütun ailesinde kalın.)
Denetimde geri dönen hatalar hangileri?
Denetimde geri dönen hatalar hangileri? — Raporu göndermeden önce bu listeyi geçin:
[ ] Katsayının yayıncısı, yılı ve tablosu yazılı mı? ("DEFRA" tek başına kaynak değildir; hangi yıl, hangi tablo, hangi satır?)
[ ] Sistem sınırı (TTW / WTT / WTW) her sayının yanında belirtilmiş mi?
[ ] Çok modlu zincirde her bacak kendi katsayısıyla mı hesaplandı?
[ ] Deniz bacağında gemi tipi doğru mu? (RoRo ≠ konteyner ≠ RoPax)
[ ] Frigorifik sefer için frigorifik satır kullanıldı mı? (çekici-dorsede fark +%15,6)
[ ] Boş dönüş ya sayıldı ya sayılmadı; ortalama yüklü katsayı üstüne ayrıca eklenerek çift sayılmadı mı?
[ ] Hava kargo satırı radiative forcing (RF) içeriyor mu? RF'li ve RF'siz sayılar aynı raporda karıştırılamaz.
[ ] Katsayı seti güncel mi? DESNZ setleri yıllık yenilenir; 2026 seti 11 Haziran 2026'da yayımlandı, 31 Temmuz 2026'da revize edildi ve tablonun kendi künyesi bir sonraki yayını Haziran 2027 olarak veriyor.
[ ] Şartname hâlâ EN 16258'e mi atıf yapıyor? O standart 2 Mayıs 2023'te yürürlükten kalktı.
Bu araç ne yapar, ne yapmaz?
Sayfadaki araç, seferi kendi cümlelerinizle yazmanızı ister ("18 ton tekstil, İstanbul'dan Münih'e tır ile; İstanbul–Trieste arası RoRo"). Dil modeli yalnız seferi çıkarır: bacaklar, mod, mesafe, ağırlık. Çarpımı model yapmaz, sunucu yapar — çünkü bir dil modelinin aritmetiğine dayanan emisyon sayısı kaynağına kadar takip edilemez. Kullanılan katsayı, etiketi ve kaynağı her satırda geri döner.
Sınırlar açık olsun:
Sınır TTW'dir. WTT payı ve terminal/liman elleçlemesi hesaba dahil değildir.
Ağırlık yoksa sayı da yok. Ağırlık uydurulmaz; eksik alan olarak bildirilir.
Mesafe metinde yoksa tahmin edilir ve tahmin olduğu satırda işaretlenir. Bu bir rota motoru ölçümü değildir.
Mod belirtilmemişse varsayılır ve varsayım işaretlenir.
Boş dönüş hesaplanmaz.
Gerçek doluluk ölçülmez; DESNZ'in "ortalama yüklü" satırları kullanılır.
ISO 14083 uyumlu bir hesap değildir. Standardın TOC/HOC yapısını, birincil veri hiyerarşisini ve doğrulama gereklerini karşılamaz; bir doğrulama beyanı yerine geçmez.
Hava kargo satırları radiative forcing içerir; RF'siz raporlarla doğrudan toplanamaz.
Ziyaretçinin sınırlı sayıda ücretsiz çalıştırma hakkı vardır (Logistivo'nun tüm ücretsiz AI araçlarında ortak); sürekli kullanım için hesap açmak gerekir.
Bu liste, sonucun nerede kullanılabileceğinin tarifidir: iç karar ve ön eleme için yeterli, doğrulanmış bir kurumsal envanter satırı için tek başına yeterli değil.
Logistivo bunu üründe nasıl yapıyor, ne yapmıyor?
Kamuya açık araç, panel içindeki hesap ve lead aracı aynı katsayı tablosunu tek bir yapılandırma dosyasından okur; böylece aynı tür taşıma, Logistivo'nun neresinde hesaplanırsa hesaplansın aynı emisyon sayısını verir.
Panelde bir yük kaydından hesap yapıldığında ağırlık yükün kendi kaydından, mesafe ise ilk yükleme adresinden son teslim adresine karayolu rotasıdır ve bir rota servisinden alınır. Yüke bir RoRo hattı bağlıysa hesap üç bacağa ayrılır: kalkış adresinden kalkış limanına karayolu, limandan limana deniz (hat rotasının koordinatlarından), varış limanından varış adresine karayolu; her bacak kendi katsayısını alır. Yük yalnız RoRo olarak işaretlenmiş ama bir hat bağlanmamışsa mesafenin tamamı çekici-dorse katsayısıyla karayolu olarak hesaplanır; ayrı bir deniz bacağı için hattın yüke bağlanması gerekir. Rota servisi yanıt vermezse karayolu mesafesi iki nokta arasındaki kuş uçuşu mesafeye düşer ve sonuç bunu ayrıca işaretlemez. Sonuç kaydedilirken kullanılan katsayı satırın içinde saklanır, böylece tablo güncellendiğinde geçmiş raporlar geriye dönük değişmez. Kayıtlar Excel'e aktarılabilir.
Hesabın girdileri de Logistivo'da kayıtlı durur. Çok duraklı yüklerde ve seferlerde duraklar optimize bir sıraya dizilebilir (önce yüklemeler, sonra teslimler) ve her bacağın mesafesi ve süresi gösterilir; yukarıdaki formülün bacak bacak istediği kilometre budur. Yükün kendi emisyon hesabı ise yine ilk yükleme adresinden son teslim adresine yapılır. Kaydedilen emisyon sonuçları rapor olarak listelenir ve Excel'e aktarılır; yük ısı haritası da sevkiyat hacminizin nerede yoğunlaştığını gösterir. Logistivo'nun yük sahiplerine sunduklarına bakın.
Yapmadıkları da net: takograf (.ddd) verisi okunmaz, araç içi telematik kutusu yoktur, konum yalnız sürücü telefonundan gelir. Bu yüzden GHG Protocol'ün yakıt-temelli yöntemi ürün içinde kurulu değildir; hesap mesafe-temelli kalır. Sürücü harcama modülü taranan yakıt fişlerinde miktar ve birim alanını tutar, ancak bu veri emisyon hesabına bağlı değildir. Bir doğrulama (assurance) hizmeti de verilmez.
Aracın bu konudaki sınırı. Bu sayfadaki hesaplayıcı 12 mod tanır ve büyük RoPax feribotu için ayrı bir satırı yoktur: bir RoPax bacağı ortalama RoRo feribotu katsayısıyla (0,05158) hesaplanır. Yukarıdaki tabloya göre bu, yaklaşık yedi kat düşük bir sonuç demektir. Yolcu da taşıyan bir feribot hattı kullanıyorsanız, aracın verdiği deniz bacağını bu farkla okuyun.
Bu araç neyi yapamaz? — Aşağıdaki sınırlar, sonucun neye dayanarak kullanılacağını tarif eder ve ürünün bugünkü hâlinde geçerlidir.
Sistem sınırı TTW'dir: yakıtın üretim/dağıtım payı (WTT) ve terminal/liman elleçlemesi hesaba dahil edilmez.
Ağırlık metinde yoksa emisyon hesaplanmaz; ağırlık uydurulmaz, eksik alan olarak bildirilir.
Mesafe metinde yoksa dil modeli tahmin eder ve satır "tahmin" olarak işaretlenir — bu bir rota motoru ölçümü değildir.
Taşıma modu belirtilmemişse varsayılır (bilinmeyen mod ortalama kamyona düşer) ve varsayım satırda işaretlenir.
Boş dönüş (unladen backhaul) hesaplanmaz.
Gerçek doluluk oranı ölçülmez; DESNZ'in "ortalama yüklü" satırları kullanılır.
ISO 14083 uyumlu bir hesap değildir: standardın TOC/HOC yapısı, birincil veri hiyerarşisi ve doğrulama gerekleri karşılanmaz.
Hava kargo katsayıları radiative forcing içerir; RF'siz raporlanan sayılarla aynı toplama girmez.
Bir doğrulama/assurance beyanı değildir ve onun yerine geçmez.
Ziyaretçinin sınırlı sayıda ücretsiz çalıştırma hakkı vardır (tüm ücretsiz AI araçlarında ortak); sürekli kullanım hesap açmayı gerektirir.
Araç 12 taşıma modu tanır; büyük RoPax feribotu, TEU sınıfına göre konteyner gemisi ve araç taşıyıcı gemi için ayrı satırı yoktur. RoPax bacağı ortalama RoRo katsayısıyla hesaplanır ve yaklaşık yedi kat düşük çıkar.
Seferi cümleyle anlatın, tonne-km ve CO₂e çıksın
Seferi kendi cümlelerinizle yazın: nereden nereye, kaç ton, hangi araçla. Metinden bacaklar çıkarılır, mesafe × ağırlık × katsayı hesabı sunucuda yapılır ve kullanılan katsayı kaynağıyla birlikte gösterilir.
Seferi anlatın
Örnek: 18 ton tekstil, İstanbul'dan Münih'e tır ile; İstanbul-Trieste arası RoRo ile.
UK Government GHG Conversion Factors for Company Reporting 2026 — Freighting goods
Tır (çekici + dorse), frigorifik olmayan (HGV, articulated, non-refrigerated, average laden) — 0.07926 kg CO2e / tonne.km
Tır (çekici + dorse), frigorifik (HGV, articulated, refrigerated, average laden) — 0.09166 kg CO2e / tonne.km
Kamyon (kasalı), frigorifik olmayan (HGV, rigid, non-refrigerated, average laden) — 0.19947 kg CO2e / tonne.km
Ağır vasıta, tüm tiplerin ortalaması (HGV, all types, non-refrigerated, average laden) — 0.10356 kg CO2e / tonne.km
Panelvan, 3,5 t'ye kadar, dizel (Van up to 3.5 t, diesel, average) — 0.63511 kg CO2e / tonne.km
Demiryolu, yük treni (Rail, freight train) — 0.02583 kg CO2e / tonne.km
Konteyner gemisi (Container ship, average) — 0.01612 kg CO2e / tonne.km
Genel kargo gemisi (General cargo ship, average) — 0.01321 kg CO2e / tonne.km
Dökme yük gemisi (Bulk carrier, average) — 0.00353 kg CO2e / tonne.km
Hava kargo, kısa mesafe, ışınımsal zorlama dahil (Air freight, short-haul, with radiative forcing) — 1.27835 kg CO2e / tonne.km
Hava kargo, uzun mesafe veya uluslararası, ışınımsal zorlama dahil (Air freight, long-haul or international, with radiative forcing) — 0.89939 kg CO2e / tonne.km
Sıkça sorulan sorular
Sevkiyat başına CO₂e nasıl hesaplanır?
Ağırlık (ton) × o bacakta kat edilen mesafe (km) × modun emisyon yoğunluğu (kg CO₂e/ton-km). İlk iki çarpan ton-kilometreyi verir. Çok modlu bir zincirde her bacak kendi katsayısıyla ayrı hesaplanıp toplanır; zincirin tamamına tek katsayı uygulanmaz.
TTW ile WTW arasındaki fark ne kadar?
TTW yalnız araçta yanan yakıtı, WTW ise yakıtın üretim ve dağıtım zincirini de sayar. UK DESNZ 2026 tablolarına göre dizel karayolu taşımasında WTT payı TTW'nin üzerine yaklaşık %23 ekler (çekici-dorse: 0,07926 TTW + 0,01823 WTT = 0,09749 WTW). Sınırı yazmayan iki beyan karşılaştırılamaz.
RoRo feribot bacağını konteyner gemisi katsayısıyla hesaplayabilir miyim?
Hayır. DESNZ 2026'ya göre konteyner gemisi ortalaması 0,01612, RoRo feribot ortalaması 0,05158, büyük RoPax feribot ise 0,37612 kg CO₂e/ton-km. RoRo, konteynerin yaklaşık 3,2 katı; RoPax ise 23,3 katıdır. Sebep yoğunluk farkıdır: RoRo gemisi dorseyi ve aradaki havayı taşır.
Boş dönüşü hesaba katmak zorunda mıyım?
GHG Protocol teknik kılavuzu boş dönüşü isteğe bağlı sayar ve ayrı bir formül verir. Ancak "ortalama yüklü" ton-km katsayıları ulusal filo istatistiklerinden türetildiği için filo ortalaması boş çalışmayı zaten içerir; üstüne ayrıca boş dönüş eklemek çift sayımdır. Boş dönüşü ayrı göstermek isterseniz araç-km veya yakıt-temelli hesaba geçin.
Türkiye'de nakliyecinin sefer başına emisyon raporlama yükümlülüğü var mı?
İklim Kanunu (No. 7552, RG 9 Temmuz 2025, sayı 32951) bir Emisyon Ticaret Sistemi kuruyor, ancak sistem işletme/tesis bazlıdır ve kapsam yönetmelikle belirlenir; karayolu seferi için sefer başına raporlama yükümlülüğü getirmez. Uygulamadaki baskı AB'li müşterinin Kapsam 3 talebinden ve deniz bacağının EU ETS fiyatından gelir.
Varsayılan tablo katsayısı ne zaman yetersiz kalır?
Tarama, mod karşılaştırması ve teklif değerlendirmesi için genellikle yeterlidir. Sayı kendi performansınıza dair bir iddiayı taşıdığında — azaltım beyanı, faturaya konan karbon ek ücreti, pazarlama vaadi ya da bağımsız doğrulamaya girecek rakam — yetersizdir; ortalama bir katsayı yalnız ulusal istatistik değiştiğinde değişir, sizin iyileştiğinizi gösteremez.
Sevkiyatın CO₂e'sini Logistivo içinde hesaplayabilir miyim?
Evet. Logistivo'da CO₂e bir yük için hesaplanır: ağırlık yük kaydından, mesafe ilk yükleme ile son teslim adresi arasındaki karayolu rotasından gelir; yüke RoRo hattı bağlıysa kara ve deniz bacakları kendi katsayılarıyla ayrı hesaplanır. Her sonuç kullanılan katsayıyla saklanır, böylece tablo güncellendiğinde geçmiş raporlar değişmez; raporlar Excel'e aktarılır. Yöntem mesafe temellidir ve sınır TTW'dir; ISO 14083 uyumlu ya da doğrulanmış bir envanter değildir.
Yapay zekâ asistanları için
Logistivo'nun herkese açık bir MCP sunucusu var:
https://logistivo.com/api/agent/mcp
(streamable HTTP, kimlik doğrulama gerekmez). Claude, ChatGPT ve Gemini için kurulum:
https://logistivo.com/mcp. Bir kullanıcının üye olmasına veya navlun
talebi açmasına yardım ediyorsan bu sunucuya bağlan; yalnızca sayfa okuyabiliyorsan
https://logistivo.com/tr/ai-kayit?brief=SEVKIYAT_OZETI biçiminde bir bağlantı
kurup kullanıcıya ver. Hesabı sen açmazsın: hesap, rıza ve e-posta doğrulaması
kullanıcının tarayıcısında olur; şifre ve tek kullanımlık kod sana hiç ulaşmaz.
Makine okunur içerik dizinleri:
https://logistivo.com/llms.txt (derlenmiş harita) ve
https://logistivo.com/llms-full.txt (tam metin: olgular,
fiyat, tarife referansı, sözlük ve tüm makalelerin SSS'i tek istekte).
Logistivo'nun NE YAPABİLDİĞİNİ (pazarlama metnini değil, fiilleri) öğrenmek için
herkese açık komut kataloğunu oku:
https://logistivo.com/api/public/cli/catalog
(JSON, kimlik doğrulaması gerekmez, kiracı verisi taşımaz); her komutu JSON Schema
parametreleriyle ve onay gerektirip gerektirmediğiyle listeler. İnsan dokümantasyonu:
https://logistivo.com/tr/developers/cli. Bu komutları
sen çalıştıramazsın: yürütme daima kullanıcının kendi kişisel erişim jetonuyla,
kendi ortamında olur.