Giełda transportowa: weryfikacja przewoźnika i zapłata bez sankcji

Giełda transportowa to rynek ogłoszeń, a nie kategoria oprogramowania: umowa przewozu wiąże zleceniodawcę i przewoźnika, a giełda nie jest jej stroną. Ryzyko nie leży w momencie zawarcia zlecenia, tylko w dwóch miejscach po nim — przy wydaniu towaru obcemu kierowcy i przy przelewie. Po stronie płatności decydują trzy niezależne reżimy: biała lista podatników VAT (art. 96b ustawy o VAT — zapłata przy transakcji powyżej 15 000 zł na rachunek spoza wykazu odbiera koszt podatkowy, art. 15d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, i uruchamia solidarną odpowiedzialność za VAT dostawcy, art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej), mechanizm podzielonej płatności (dla samej usługi transportowej nieobowiązkowy, bo transportu nie ma w załączniku nr 15 do ustawy o VAT — ale to jedyna tarcza działająca niezależnie od tego, czyj jest rachunek) oraz ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (60-dniowy limit z art. 7 ust. 2 i 2a, odsetki bez wezwania i rekompensata 40/70/100 euro, których klauzula umowna nie może wyłączyć — art. 13 ust. 1).

Źródło: Kancelaria Sejmu RP — Internetowy System Aktów Prawnych · Kancelaria Sejmu RP — API ELI · EUR-Lex · Ministerstwo Finansów. Ostatnia aktualizacja danych: 18 sierpnia 2026.

• Giełda transportowa jest rynkiem ogłoszeń, nie kategorią oprogramowania. Publikujesz ładunek albo wolny pojazd, negocjujesz stawkę, wysyłasz zlecenie transportowe — i od tego momentu jesteś sam ze stroną, którą poznałeś kwadrans wcześniej. Umowa przewozu wiąże zleceniodawcę i przewoźnika; giełda nie jest jej stroną, chyba że sama zawarła umowę we własnym imieniu.
• Ta strona nie jest rankingiem giełd ani porównaniem ich funkcji. Dotyczy tego, co dzieje się po wysłaniu zlecenia: kto ma prawo wykonać ten przewóz, jak to sprawdzić w rejestrach, i dlaczego pozornie zwykły przelew do przewoźnika potrafi kosztować cały koszt podatkowy tej faktury.

Gdzie dwa przepisy każą Ci zrobić co innego w tym samym momencie?

• Obowiązki z tej strony łatwo opisać po kolei — sprawdź licencję, sprawdź rachunek, zapłać w terminie. Problem w tym, że w zleceniu z giełdy te obowiązki spotykają się w jednym punkcie i ciągną w przeciwne strony. Poniżej cztery takie punkty i jeden pozorny. Dla każdego: co każe zrobić norma A, co każe zrobić norma B, dlaczego nie da się spełnić obu, ile kosztuje każdy wybór i co — jeśli w ogóle — kolizję usuwa.
• Kolizja 1. Przewoźnik scedował wierzytelność na faktora — Status: rzeczywista, rozstrzygalna — Norma A: Kodeks cywilny, art. 512: „Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy”. Odwrotnie — po zawiadomieniu zapłata do rąk przewoźnika już Cię nie zwalnia. Masz zapłacić faktorowi. — Norma B: art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej i art. 15d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT: zapłata przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT, oznacza solidarną odpowiedzialność za zaległość VAT dostawcy i wyłączenie kosztu uzyskania przychodu. — Rachunek faktora nie jest i nie może być rachunkiem zgłoszonym do wykazu przez przewoźnika. Wykaz wiąże rachunek z podmiotem, a wystawcą faktury pozostaje przewoźnik. — Cena wyboru: zapłacisz przewoźnikowi wbrew cesji — ryzykujesz zapłatę drugi raz, faktorowi / zapłacisz faktorowi bez zabezpieczenia — tracisz koszt podatkowy z tej faktury i odpowiadasz za cudzy VAT — Co usuwa kolizję: art. 117ba § 3 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 15d ust. 4 ustawy o CIT wyłączają sankcję przy zapłacie na rachunek banku lub SKOK służący do rozliczeń z tytułu nabywanych wierzytelności pieniężnych — pod warunkiem że bank, SKOK albo wystawca faktury przekazał Ci tę informację wraz z informacją o numerze rachunku do zapłaty, i to przed przelewem. Szersza furtka: zapłata w mechanizmie podzielonej płatności (art. 117ba § 3 pkt 4), działająca niezależnie od tego, czyj jest rachunek.
• Kolizja 2. „Płatne 45 dni od otrzymania oryginałów dokumentów” — Status: rzeczywista, rozstrzygalna — Norma A: art. 353¹ Kodeksu cywilnego (swoboda umów) w związku z art. 488 § 2 k.c.: strony układają stosunek prawny wedle uznania, a przy świadczeniach wzajemnych dłużnik może wstrzymać się ze spełnieniem swojego świadczenia, dopóki druga strona nie zaoferuje swojego. Na tej podstawie zleceniodawca uzależnia zapłatę od wydania oryginałów dokumentów przewozowych — i robi to zgodnie z prawem. — Norma B: art. 7 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych: termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku. Gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro-, mały albo średni przedsiębiorca, limit jest twardy i bez furtki (art. 7 ust. 2a). — Punktem odniesienia ustawy jest doręczenie faktury, a nie wpływ dokumentów. Jeżeli oryginały wędrują pocztą trzy tygodnie, „45 dni od dokumentów” bywa faktycznie 66 dniami od faktury — a nikt tej decyzji świadomie nie podjął. — Cena wyboru: utrzymasz klauzulę — przy przekroczeniu limitu wierzycielowi należą się odsetki od 61. dnia (art. 7 ust. 3), a w miejsce wadliwej klauzuli wchodzi termin 60 dni (art. 13 ust. 2 pkt 1 i 2), do tego rekompensata bez wezwania / zapłacisz w ustawowym terminie licząc od faktury — tracisz dźwignię, którą wymuszałeś wydanie oryginałów dokumentów — Co usuwa kolizję: Rozdzielenie dwóch rzeczy, które klauzula skleja: terminu zapłaty (liczonego od doręczenia faktury) i obowiązku dokumentacyjnego (zabezpieczonego osobno). Od 2026 r. dzień otrzymania faktury ustrukturyzowanej ustala się systemowo — „Faktura ustrukturyzowana jest uznana za otrzymaną przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur w dniu przydzielenia w tym systemie numeru identyfikującego tę fakturę” (art. 106na ust. 3 ustawy o VAT). Spór o to, czy faktura dotarła, przestaje być sporem o fakty.
• Kolizja 3. Pod rampę podjeżdża inny samochód, niż uzgodniono — Status: rzeczywista, rozstrzygalna — Norma A: art. 5 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 356 § 1 Kodeksu cywilnego: przewoźnik, z którym zawarłeś umowę, może powierzyć wykonanie przewozu innemu licencjonowanemu przewoźnikowi, o ile nie wyłączyłeś tego na piśmie — wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy wynika to z ustawy, z czynności prawnej albo z właściwości świadczenia. Podstawienie innego pojazdu jest więc samo w sobie wykonaniem umowy. — Norma B: art. 780 § 1 i art. 789 § 1 Kodeksu cywilnego: odpowiedzialność za przesyłkę ponosi przewoźnik, który ją przyjął, a przy posłużeniu się dalszym przewoźnikiem odpowiada za jego czynności jak za własne. Wydanie towaru osobie, która nie jest ani Twoim przewoźnikiem, ani jego podwykonawcą, nie uruchamia tej odpowiedzialności wobec nikogo — a OCP przewoźnika nie jest ubezpieczeniem obowiązkowym, więc nieistniejący przewoźnik nie ma żadnej polisy. — Obie normy wiążą w tej samej minucie. Odmowa wydania towaru licencjonowanemu podwykonawcy jest naruszeniem umowy, którą przewoźnik wykonuje zgodnie z art. 356 § 1 k.c.; wydanie towaru komuś, kto nie jest ani przewoźnikiem, ani jego podwykonawcą, wyprowadza przesyłkę poza reżim art. 780 i 789 k.c. Przy rampie nie da się ustalić, który z tych dwóch przypadków masz przed sobą, bo obie sytuacje wyglądają identycznie: obcy pojazd i kierowca, którego nie zapowiedziano. — Cena wyboru: odmówisz wydania — płacisz postojowe i tłumaczysz się klientowi / wydasz towar — w najgorszym wariancie tracisz cały ładunek i dochodzisz roszczenia od podmiotu, który nie istnieje — Co usuwa kolizję: Przeniesienie rozstrzygnięcia na moment sprzed podstawienia — i to nie z wygody, lecz dlatego, że przy rampie brakuje danych do rozstrzygnięcia: numery rejestracyjne są w rejestrze zbierane (art. 82h ust. 1 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym), ale art. 82j ust. 1 wyłącza pkt 4a i 4b z danych jawnych. Rozstrzyga się to wcześniej, w treści zlecenia: pisemna zgoda na podwykonawstwo, wcześniejsze zgłoszenie numerów rejestracyjnych i danych kierowcy, a przy rampie wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji, który kierowca ma obowiązek mieć przy sobie i okazać (art. 87 ust. 1 pkt 1). Numer seryjny z wypisu porównujesz z jawną częścią rejestru.
• Kolizja 4. Kompensata zamiast przelewu — Status: nierozstrzygnięta w ustawie — Norma A: art. 108a ust. 1d ustawy o VAT: „W przypadku dokonania potrącenia wierzytelności przepisów ust. 1a i 1b nie stosuje się w zakresie, w jakim kwoty należności są potrącane” — obowiązkowy split payment nie dotyczy kwot skompensowanych. Ustawodawca potrącenie zna. — Norma B: art. 19 Prawa przedsiębiorców: płatność związana z działalnością następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego zawsze, gdy stroną jest inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość transakcji — bez względu na liczbę wynikających z niej płatności — przekracza 15 000 zł. Art. 15d ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT odbiera koszt, gdy płatność została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego. — Spedytor i przewoźnik często fakturują się nawzajem i naturalnym odruchem jest potrącenie. Argument, że potrącenie nie jest „płatnością” w rozumieniu art. 19, bywa w praktyce podnoszony, ale nie wynika z brzmienia ustawy — a przelew wykonany tylko po to, żeby przepis miał zastosowanie, niweczy sens kompensaty. — Cena wyboru: skompensujesz — ryzykujesz zakwestionowanie kosztu na podstawie art. 15d ust. 1 pkt 1 CIT / przelejesz obie kwoty w obie strony — koszt bezpieczny, ale znika korzyść płynnościowa, dla której kompensatę się stosuje — Co usuwa kolizję: Żaden z zacytowanych przepisów nie rozstrzyga tego wprost. Przy kwotach istotnych dla wyniku — wystąpienie o interpretację indywidualną albo potwierdzenie stanowiska u doradcy podatkowego przed zawarciem stałej umowy kompensacyjnej. Ta strona tego nie rozstrzyga.
• Kolizja pozorna. „Ustalimy dłuższy termin, bo obie strony się zgadzają” — Status: pozorna — nie ma czego rozwiązywać — Norma A: — — Norma B: art. 7 ust. 2a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom: gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem MŚP, zgoda stron nie ma znaczenia, bo przepis nie przewiduje wyjątku. — Tu nie ma dwóch norm ciągnących w przeciwne strony — jest jedna, która po prostu wygrywa. Art. 13 ust. 2 pkt 2 podstawia w miejsce klauzuli termin 60 dni. Co więcej, fakt niszczący Twoją klauzulę musisz ujawnić sam: oświadczenie o posiadaniu statusu dużego przedsiębiorcy składa się drugiej stronie najpóźniej w momencie zawarcia pierwszej transakcji handlowej, jednokrotnie, w formie, w jakiej zawierana jest ta transakcja (art. 4c). — Cena wyboru: — / niezłożenie oświadczenia albo złożenie niezgodnego ze stanem rzeczywistym jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny (art. 13za) — Co usuwa kolizję: Zdjęcie tego punktu z negocjacji. Ta pozycja jest w zestawieniu po to, żeby nie pochłaniała czasu, który należy się czterem kolizjom powyżej.
• Cztery pierwsze pozycje to kolizje rzeczywiste: w każdej dwie normy wiążą jednocześnie i w przeciwne strony. Trzy z nich mają rozwiązanie wskazane w samej ustawie; czwarta go nie ma i tego się tutaj nie ukrywa. Piąta pozycja została dopisana jako kontrprzykład — wygląda jak konflikt, a jest przepisem, który po prostu wygrywa.

Kto w ogóle ma prawo wykonać ten przewóz?

• Zakres podmiotowy ustawy o transporcie drogowym wyznaczają dwa progi masy, które łatwo pomylić:
• Do 2,5 tony dmc w transporcie drogowym rzeczy — ustawy nie stosuje się w ogóle (art. 3 ust. 1 pkt 2a).
• Do 3,5 tony dmc — ustawy nie stosuje się w krajowym transporcie drogowym rzeczy, ale tylko wtedy, gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie transport krajowy (art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. a).

• Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika wniosek, który wciąż zaskakuje na giełdach: bus o dmc 3,5 tony jeżdżący za granicę jest objęty ustawą i potrzebuje licencji wspólnotowej. Podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga tej licencji na zasadach rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 (art. 5a ust. 1), a licencji udziela się przedsiębiorcy, który ma zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 5a ust. 2).
• Rejestr, który to potwierdza, jest publiczny i bezpłatny: Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego prowadzi Główny Inspektor Transportu Drogowego (art. 82g), a dane jawne udostępnia się nieodpłatnie w ogólnodostępnych sieciach teleinformatycznych (art. 82j ust. 2).

• Co da się z niego wyczytać — i co z tego wynika:
• numer i status licencji wspólnotowej (art. 82h ust. 1 pkt 5, 5a) — Praktyczne pytanie, na które odpowiadają: czy licencja żyje, czy jest cofnięta lub zawieszona
• numery seryjne wypisów (pkt 3, 5) — Praktyczne pytanie, na które odpowiadają: czy wypis okazany przy rampie należy do tej firmy
• liczba pojazdów objętych zezwoleniem (pkt 4) i zgłoszonych do licencji (pkt 5c) — Praktyczne pytanie, na które odpowiadają: czy deklarowana flota mieści się w tym, co firma legalnie obsadziła

• Liczba pojazdów jest sprawdzianem twardszym, niż się wydaje, bo jest wprost związana z pieniędzmi: art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 wymaga wykazania kapitału i rezerw w wysokości 9 000 EUR na pierwszy pojazd silnikowy, 5 000 EUR na każdy kolejny pojazd lub zespół o dmc przekraczającej 3,5 tony i 900 EUR na każdy kolejny pojazd o dmc od 2,5 do 3,5 tony. Drabinka 1 800 EUR na pierwszy i 900 EUR na każdy następny dotyczy wyłącznie przedsiębiorcy, który wykonuje zawód tylko pojazdami o dmc od 2,5 do 3,5 tony — w mieszanej flocie pierwszym pojazdem jest ten cięższy i próg wynosi 9 000 EUR. Firma, która oferuje na giełdzie flotę wyraźnie większą niż liczba pojazdów zgłoszonych w rejestrze, albo podwykonawcuje, albo mija się z prawdą — i to pytanie warto zadać przed załadunkiem, nie po.
• Warto też wiedzieć, że kara z ustawy o transporcie drogowym nie jest zarezerwowana dla przewoźnika. Art. 92a ust. 1 mówi o „podmiocie wykonującym przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem", a kara wynosi od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie, przy czym suma kar nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12 000 zł (art. 92a ust. 3). Wysokości poszczególnych kar określa załącznik nr 3 do ustawy.

Czy OCP przewoźnika jest obowiązkowe?

• Nie. To jedno z najczęściej mylonych miejsc w całym temacie, więc warto oprzeć odpowiedź na wyliczeniu ustawowym. Art. 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych wskazuje jako obowiązkowe: OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników, ubezpieczenie budynków rolniczych oraz ubezpieczenia wynikające z przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, które taki obowiązek nakładają. OCP przewoźnika nie znajduje się na tej liście, a ustawa o transporcie drogowym nie nakłada obowiązku jego zawarcia — wymaga zdolności finansowej zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, czyli kapitału i rezerw, a nie polisy.

• Trzy konsekwencje, o których łatwo zapomnieć przy zleceniu z giełdy:
• OC posiadaczy pojazdów to nie jest ubezpieczenie ładunku — Chroni przed szkodami wyrządzonymi w związku z ruchem pojazdu osobom trzecim, a nie towar powierzony do przewozu.
• Zakres OCP wynika z ogólnych warunków konkretnego ubezpieczyciela, nie z ustawy — Dwie polisy o tej samej nazwie mogą chronić co innego — dlatego przy weryfikacji liczy się suma gwarancyjna, zakres terytorialny, objęcie podwykonawców i lista wyłączeń, a nie sam fakt posiadania certyfikatu.
• Certyfikat jest dokumentem prywatnym — Nie ma publicznego rejestru polis OCP, w którym mógłbyś go zweryfikować. Jedyne potwierdzenie, które coś znaczy, pochodzi od ubezpieczyciela lub jego agenta — nie z pliku PDF przysłanego przez kontrahenta.

Co biała lista podatników VAT robi z Twoją fakturą kosztową?

• Wykaz podatników VAT prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej (art. 96b ust. 1 ustawy o VAT). Zawiera m.in. numery rachunków rozliczeniowych oraz imiennych rachunków w SKOK, otwartych w związku z działalnością gospodarczą.
• Trzy rzeczy, które decydują o skutkach:
• Próg mierzy się na transakcji, nie na fakturze. Art. 19 Prawa przedsiębiorców odnosi się do transakcji, której „jednorazowa wartość, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł". Umowa ramowa na stałe kursy warta 40 000 zł rozbita na dziesięć faktur po 4 000 zł nie wychodzi spod tego przepisu tylko dlatego, że pojedyncza faktura jest mała.
• Liczy się jeden konkretny dzień: dzień zlecenia przelewu. Tak brzmi zarówno art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej, jak i art. 15d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Nie dzień wystawienia faktury, nie dzień księgowania. Wykaz jest przy tym udostępniany „w sposób umożliwiający sprawdzenie, w tym automatycznie, czy podmiot znajduje się w wykazie na wybrany dzień, przypadający nie wcześniej niż w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym podmiot jest sprawdzany" (art. 96b ust. 2) — czyli weryfikację można też odtworzyć wstecz, na dzień, w którym przelew faktycznie poszedł.

• Sankcje są dwie i działają niezależnie.
• Utrata kosztu podatkowego — Podstawa: art. 15d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT (odpowiednio art. 22p ustawy o PIT) | Na czym polega: koszt zmniejsza się albo przychód rośnie w miesiącu, w którym został zlecony przelew (art. 15d ust. 2)
• Solidarna odpowiedzialność za VAT — Podstawa: art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej | Na czym polega: odpowiadasz całym majątkiem za zaległość VAT dostawcy w części przypadającej na tę dostawę lub usługę

• Dwie furtki, obie z twardym warunkiem.
• ZAW-NR — Zawiadomienie o zapłacie na rachunek spoza wykazu składa się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla podatnika, który dokonał zapłaty — czyli do własnego urzędu, nie do urzędu wystawcy faktury — „w terminie 7 dni od dnia zlecenia przelewu" i „przy pierwszej zapłacie należności przelewem na ten rachunek" (art. 117ba § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, art. 15d ust. 4 ustawy o CIT). Zawiadomienie zawiera m.in. dane wystawcy faktury z faktury, numer rachunku, kwotę i dzień zlecenia przelewu (art. 117ba § 4).
• Mechanizm podzielonej płatności — Zapłata w MPP wyłącza obie sankcje (art. 117ba § 3 pkt 4 oraz art. 15d ust. 4 ustawy o CIT) — i, w przeciwieństwie do ZAW-NR, nie wymaga żadnego terminu ani formularza.

Czy przewoźnikowi trzeba płacić w split payment?

• Dla samej usługi transportowej — nie ma takiego obowiązku. Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności dotyczy płatności „za nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy, udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł" (art. 108a ust. 1a ustawy o VAT). Załącznik nr 15 obejmuje m.in. węgiel, koks, paliwa silnikowe i oleje, wyroby stalowe, złom i odpady, elektronikę, części samochodowe oraz roboty budowlane. Usług transportu drogowego towarów ani usług spedycyjnych w nim nie ma.
• Sankcja za pominięcie obowiązkowego MPP to dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na nabyte towary lub usługi (art. 108a ust. 7), przy czym nie ustala się jej, jeżeli dostawca rozliczył całą kwotę podatku z faktury (art. 108a ust. 8).
• Wniosek jest odwrotny do intuicji i to on jest praktycznie najważniejszy w tym rozdziale: instrument, do którego nikt Cię przy fakturze za fracht nie zmusza, jest jedynym, który zamyka największą dziurę po stronie płatności. MPP wolno stosować dobrowolnie do każdej faktury z wykazaną kwotą podatku (art. 108a ust. 1), a wyłączenie sankcji z białej listy przysługuje niezależnie od tego, czyj to rachunek — także rachunek faktora, także rachunek, którego w wykazie nigdy nie było.
• Uwaga na jeden wyjątek: faktura za paliwo to inna sprawa. Benzyny silnikowe, oleje napędowe i gazy do napędu silników są w załączniku nr 15, więc przy fakturze paliwowej powyżej 15 000 zł brutto split payment jest obowiązkowy.

Ile realnie masz na zapłatę i co się dzieje po terminie?

• Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych działa niezależnie od tego, co strony ustaliły — i to jest jej sens. Trzy poziomy:
• Gdy w zleceniu nie ma terminu. Wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych po upływie 30 dni liczonych od dnia spełnienia świadczenia (art. 6 ust. 1).
• Gdy termin jest, ale dłuższy niż 30 dni. Wierzyciel, który nie jest dużym przedsiębiorcą, może żądać odsetek ustawowych po upływie 30 dni — liczonych od dnia spełnienia świadczenia i doręczenia faktury — do dnia wymagalności (art. 5). To odsetki „ustawowe" w rozumieniu art. 359 § 2 Kodeksu cywilnego, czyli stopa referencyjna NBP powiększona o 3,5 punktu procentowego, a nie wyższe odsetki za opóźnienie.
• Gdy termin jest przekroczony. Wtedy naliczają się odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, „bez wezwania", w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i dziesięciu punktów procentowych (art. 7 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 3 lit. b). Dla transakcji handlowych nie stosuje się art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego (art. 4a), więc kodeksowe odsetki NBP + 5,5 p.p. w tym miejscu nie obowiązują.

• Rekompensata za koszty odzyskiwania należności przysługuje od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, również bez wezwania (art. 10 ust. 1):
• do 5 000 zł — Rekompensata: równowartość 40 EUR
• powyżej 5 000 zł i poniżej 50 000 zł — Rekompensata: równowartość 70 EUR
• 50 000 zł i więcej — Rekompensata: równowartość 100 EUR

• Równowartość ustala się według średniego kursu euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne (art. 10 ust. 1a) — nie z dnia zapłaty i nie z dnia faktury. Przy płatnościach w częściach rekompensata i odsetki przysługują od każdej niezapłaconej części (art. 11 ust. 2). Roszczenie o rekompensatę nie może być zbyte (art. 10 ust. 4), więc nie da się go sprzedać razem z wierzytelnością.
• Najmocniejszy przepis tej ustawy jest zarazem najkrótszy: postanowienia umowy wyłączające lub ograniczające uprawnienia wierzyciela z art. 5, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 3, art. 8 ust. 1, 4 i 4a, art. 10, art. 11 i art. 12 — albo mające na celu obejście tych przepisów — są nieważne, a zamiast nich stosuje się przepisy ustawy (art. 13 ust. 1). Klauzula „strony wyłączają rekompensatę" w zleceniu z giełdy nie działa. A jeśli termin ustalono niezgodnie z art. 7 ust. 2 lub 2a, w jego miejsce wchodzi termin 60 dni (art. 13 ust. 2 pkt 1 i 2).
• Osobno warto zapamiętać wyjście awaryjne: jeżeli termin zapłaty w umowie przekracza 120 dni od doręczenia faktury i ustalono go z naruszeniem art. 7 ust. 2, wierzyciel może odstąpić od umowy albo ją wypowiedzieć; wtedy należności za już wykonane usługi stają się wymagalne w terminie 7 dni od wypowiedzenia (art. 7 ust. 3a i 3b).

Co zmienia KSeF w rozliczeniu z przewoźnikiem?

• Podatnicy są obowiązani wystawiać faktury ustrukturyzowane przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur (art. 106ga ust. 1 ustawy o VAT). Przepisy przejściowe wyznaczają dwa progi:
• obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych ruszył 1 lutego 2026 r.; w okresie od 1 lutego do 31 marca 2026 r. faktury elektroniczne lub papierowe mogli nadal wystawiać podatnicy, u których łączna wartość sprzedaży wraz z podatkiem nie przekroczyła w 2024 r. 200 000 000 zł (art. 145l);
• od 1 kwietnia 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. — podatnicy, u których wartość sprzedaży udokumentowanej takimi fakturami w danym miesiącu jest mniejsza lub równa 10 000 zł, z utratą tego prawa począwszy od faktury, którą tę wartość przekroczono (art. 145m).

• Dla giełdy transportowej ważne są dwa skutki. Po pierwsze, obowiązek nie dotyczy podatnika nieposiadającego siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju (art. 106ga ust. 2 pkt 1) — czyli zagraniczny przewoźnik bez zakładu w Polsce nadal wystawi zwykłą fakturę. Po drugie, dla faktur ustrukturyzowanych znika spór o daty: faktura jest uznana za wystawioną w dniu przesłania do KSeF (art. 106na ust. 1) i za otrzymaną w dniu przydzielenia jej numeru identyfikującego (art. 106na ust. 3). Jeżeli natomiast faktura jest udostępniana nabywcy poza KSeF, za datę otrzymania uznaje się datę faktycznego otrzymania (art. 106na ust. 4).

Jak działa oszustwo „na przewoźnika" i co je realnie zatrzymuje?

• Najczęściej opisywany wariant nie wymaga włamania do systemu. Oszust podszywa się pod istniejącą, uczciwą firmę: bierze jej nazwę, NIP i numery licencji z publicznych rejestrów, dokłada skan certyfikatu OCP i adres e-mail różniący się od prawdziwego jedną literą. Podstawia pojazd, zabiera ładunek i znika. Poszkodowane są dwie strony — właściciel towaru i firma, pod którą się podszyto.
• Ta strona nie podaje danych o skali zjawiska, bo nie zweryfikowała żadnego źródła liczbowego. Można natomiast wskazać, które czynności są odporne na podszycie, a które nie:
• Nie chronią, bo pochodzą od kontrahenta i dają się skopiować: przesłany skan licencji, przesłany certyfikat OCP, numer telefonu z oferty, adres e-mail z oferty, dane w podpisie wiadomości.

• Chronią, bo pochodzą z niezależnego źródła albo z fizycznego dokumentu:
• Dane kontaktowe brane z rejestru, nie z oferty — Numer i adres z KRS, CEIDG albo z jawnej części rejestru przewoźników — i telefon wykonany na ten numer, nie na numer z e-maila.
• Status licencji sprawdzony w rejestrze na dzień zlecenia — razem z liczbą pojazdów zgłoszonych do licencji (art. 82h ust. 1 pkt 5, 5a, 5c).
• Rachunek sprawdzony w wykazie podatników VAT na dzień zlecenia przelewu — (art. 96b ust. 2 ustawy o VAT) — nagła zmiana rachunku tuż przed płatnością jest klasycznym sygnałem.
• Wypis okazany przy rampie — (art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym), z numerem seryjnym porównanym z jawną częścią rejestru.
• Pisemna zgoda na podwykonawstwo — i wcześniejsze zgłoszenie danych pojazdu — bo tablic rejestracyjnych nie sprawdzisz w rejestrze publicznym (art. 82j ust. 1).

• Obie ostatnie pozycje dotyczą momentu, w którym towar fizycznie opuszcza magazyn.

Gdzie to sprawdzisz

• Cała ta strona opiera się na jednym akcie: sprawdzeniu na dzień, nie „kiedyś". Poniżej organ i nazwa usługi dla każdego z trzech sprawdzeń; adresy zmieniają się rzadziej niż przepisy, ale i tak wejdź przez stronę organu, a nie przez wyszukiwarkę.
• Licencja wspólnotowa, liczba wypisów, status uprawnień — Rejestr / usługa: Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego (KREPTD), wyszukiwarka publiczna | Kto prowadzi: Główny Inspektor Transportu Drogowego
• Rachunek rozliczeniowy kontrahenta na dany dzień — Rejestr / usługa: Wykaz podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT (tzw. biała lista), art. 96b ustawy o VAT | Kto prowadzi: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
• Zgłoszenie zapłaty na rachunek spoza wykazu — Rejestr / usługa: Zawiadomienie ZAW-NR | Kto prowadzi: urząd skarbowy właściwy dla płatnika (nie dla wystawcy faktury)

• Dwie rzeczy, które łatwo pomylić przy tej trzeciej pozycji: zawiadomienie składa się do urzędu właściwego dla tego, kto płaci, i liczy się dzień zlecenia przelewu, a nie dzień wystawienia faktury ani dzień zaksięgowania.

Czym w tym wszystkim jest Logistivo — i czym nie jest?

• Logistivo nie jest giełdą transportową: nie ma publicznej tablicy ogłoszeń, na którą wchodzi się bez rejestracji. Działa inaczej — zarejestrowana firma publikuje zapotrzebowanie (Demand), a przewoźnicy składają na nie oferty (DemandBid). Zakres odbiorców ustawia pole sharing_type_enum i ma dokładnie trzy wartości: własna lista przewoźników, wszyscy przewoźnicy z wyjątkiem tej listy, albo wszyscy przewoźnicy — przy czym brak ustawienia i pusta lista własna zachowują się jak „wszyscy" (App\Enums\Demand\DemandSharingType, DemandTargetingService::effectiveSharingType()). To sieć zarejestrowanych firm, a nie otwarty rynek.

• Co z opisanych wyżej problemów system faktycznie adresuje:
• Blokada rachunku o niezweryfikowanym pochodzeniu — Zastrzeżenie na wstępie, żeby nie sugerować związku, którego nie ma: ta bramka nie sprawdza wykazu podatników VAT i nie rozwiązuje kolizji z białą listą. Sprawdza wyłącznie, skąd wziął się numer rachunku w naszej bazie. Rachunki bankowe kontrahentów mają pole pochodzenia; rachunek odczytany przez AI z otrzymanej faktury (source = ai_extract) jest do czasu zatwierdzenia przez człowieka odrzucany przy tworzeniu polecenia zapłaty — SettlementGuard::resolveCounterpartyBankAccount() zgłasza wtedy błąd i każe najpierw zweryfikować rachunek w module księgowym. Rachunki wpisane ręcznie z tej bramki są zwolnione (BankAccount::needsVerification()). Weryfikację rachunku w wykazie Szefa KAS i tak trzeba wykonać osobno, w dniu zlecenia przelewu.
• Dokumenty przewozowe przy zleceniu — Tabela load_documents przechowuje pliki z typem dokumentu, numerem, flagą widoczności dla klienta oraz wynikiem automatycznej klasyfikacji.
• Pozycja pojazdu — Aplikacje kierowcy (iOS i Android) raportują lokalizację, która trafia do kolekcji MongoDB (LogistivoDriverLocation, LoadLocationRoute).

• Czego system nie robi — i to trzeba powiedzieć wprost, bo cała ta strona dotyczy polskich przepisów:
• Nie sprawdza wykazu podatników VAT — Nie ma integracji z wyszukiwarką ani z API białej listy; sprawdzenie rachunku na dzień zlecenia przelewu pozostaje po Twojej stronie.
• Nie weryfikuje numerów VAT w VIES — Pole vat_number w kartotece kontrahenta jest polem tekstowym bez walidacji zewnętrznej.
• Nie wystawia faktur do KSeF — Generatory obejmują UBL BIS 3.0 / Peppol oraz — częściowo — XRechnung (bez krajowej walidacji schematronem); polskiego Krajowego Systemu e-Faktur w kodzie nie ma.
• Plan kont jest turecki — Warstwa księgowa jest zbudowana na tureckim Jednolitym Planie Kont, nie na polskiej ustawie o rachunkowości.
• Interfejs jest tylko po turecku i po angielsku — Katalogi tłumaczeń zawierają wyłącznie tr i en — ta strona jest po polsku, ale produkt nie.

• Cennik zależy od panelu, w którym się rejestrujesz, i różnica jest duża:
• Zleceniodawca / właściciel ładunku (panel klienta) — Pakiety (miesięcznie): od 9 EUR; dalej 29, 49, 99, 229 i 499 EUR
• Przewoźnik oraz agencja celna (panele przewoźnika i celny) — Pakiety (miesięcznie): od 99 EUR; dalej 229 i 499 EUR

• Po stronie przewoźnika działa też rozliczenie zużyciowe: w chwili przyjęcia oferty pobiera się jeden kredyt za każdy pojazd (credit_charged = number_of_vehicle_needed w DemandBidService). Odliczenie nigdy nie blokuje przewoźnika i może zejść poniżej zera, żeby brak kredytów u przewoźnika nie zatrzymał zleceniodawcy.
• Powiązane strony w tym samym języku: elektroniczny list przewozowy e-CMR oraz system WMS i system TMS.
• Stan prawny: sierpień 2026 r., na podstawie tekstów jednolitych udostępnianych przez Kancelarię Sejmu RP. Aktualną stopę referencyjną NBP, od której zależą odsetki, oraz bieżący kurs euro do rekompensaty potwierdź w źródle urzędowym. To opracowanie nie jest poradą prawną ani podatkową.

Źródło

• Kancelaria Sejmu RP — Internetowy System Aktów Prawnych — Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług — tekst jednolity (art. 96b, art. 106ga, art. 106na, art. 108a ust. 1, 1a, 1d, 7, 8, art. 145l–145n, załącznik nr 15) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20040540535/U/D20040535Lj.pdf
• Kancelaria Sejmu RP — Internetowy System Aktów Prawnych — Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa, tekst jednolity (art. 117ba § 1–5: solidarna odpowiedzialność, wyłączenia, ZAW-NR) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971370926/U/D19970926Lj.pdf
• Kancelaria Sejmu RP — API ELI — Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych — tekst jednolity (art. 15d ust. 1–4) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1992/86/text/U/D19920086Lj.pdf
• Kancelaria Sejmu RP — Internetowy System Aktów Prawnych — Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców, tekst jednolity (art. 19: próg 15 000 zł, jednorazowa wartość transakcji) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20180000646/U/D20180646Lj.pdf
• Kancelaria Sejmu RP — Internetowy System Aktów Prawnych — Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — tekst jednolity (art. 4 pkt 3 i 6, art. 4a–4c, art. 5–7, art. 10, art. 11, art. 13, art. 13za) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20130000403/U/D20130403Lj.pdf
• Kancelaria Sejmu RP — Internetowy System Aktów Prawnych — Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym — tekst jednolity (art. 3 ust. 1 pkt 2 i 2a, art. 5a, art. 82g–82j, art. 87 ust. 1, art. 92a) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20011251371/U/D20011371Lj.pdf
• Kancelaria Sejmu RP — Internetowy System Aktów Prawnych — Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych — tekst jednolity (art. 4: katalog ubezpieczeń obowiązkowych) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20031241152/U/D20031152Lj.pdf
• Kancelaria Sejmu RP — API ELI — Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny, tekst jednolity (art. 359 § 2, art. 481 § 2, art. 512) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1964/93/text/U/D19640093Lj.pdf
• EUR-Lex — Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 — wersja skonsolidowana (art. 7 ust. 1: zdolność finansowa 9 000 / 5 000 / 1 800 / 900 EUR) — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:02009R1071-20220221
• Ministerstwo Finansów — Wykaz podatników VAT — informacja o podstawie prawnej (art. 96b ustawy o VAT) i zakresie rachunków w wykazie (rachunki rozliczeniowe i imienne rachunki w SKOK potwierdzone przy wykorzystaniu STIR) — https://podatki-arch.mf.gov.pl/wykaz-podatnikow-vat-wyszukiwarka/

Najczęściej zadawane pytania

Czy giełda transportowa odpowiada za nieuczciwego przewoźnika?

Umowa przewozu powstaje pomiędzy zleceniodawcą a przewoźnikiem — giełda nie jest jej stroną, chyba że sama zawarła umowę we własnym imieniu. Zakres ewentualnej odpowiedzialności platformy wynika z jej regulaminu, którego treści to opracowanie nie weryfikowało. Dlatego weryfikacja kontrahenta i zabezpieczenie płatności pozostają po stronie zleceniodawcy.

Ile dni mam na złożenie ZAW-NR, jeśli zapłaciłem na rachunek spoza białej listy?

Siedem dni od dnia zlecenia przelewu, i to przy pierwszej zapłacie przelewem na ten rachunek. Zawiadomienie składa się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla podatnika, który dokonał zapłaty — czyli do własnego urzędu, a nie do urzędu wystawcy faktury (art. 117ba § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, art. 15d ust. 4 ustawy o CIT).

Czy usługi transportowe są w załączniku nr 15 do ustawy o VAT?

Nie. Załącznik nr 15 obejmuje m.in. węgiel, koks, paliwa i oleje, wyroby stalowe, złom, elektronikę, części samochodowe oraz roboty budowlane. Usług transportu drogowego towarów ani usług spedycyjnych w nim nie ma, więc obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności z art. 108a ust. 1a ustawy o VAT nie dotyczy samej faktury za fracht. Inaczej jest z fakturą za paliwo — benzyny i oleje napędowe w załączniku są.

Czy OCP przewoźnika jest obowiązkowe w Polsce?

Nie. Art. 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK wymienia jako obowiązkowe OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników, ubezpieczenie budynków rolniczych oraz ubezpieczenia nakładane odrębnymi ustawami lub ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi. OCP na tej liście nie ma, a ustawa o transporcie drogowym wymaga zdolności finansowej według art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, a nie polisy.

Czy w KREPTD sprawdzę numer rejestracyjny podstawionego pojazdu?

Nie. Rejestr gromadzi numery rejestracyjne pojazdów objętych zezwoleniem (art. 82h ust. 1 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym), ale art. 82j ust. 1 wyłącza te dane z części jawnej. Publicznie dostępne są m.in. firma, NIP, numer i status licencji wspólnotowej, numery seryjne wypisów oraz liczba pojazdów. Tablice weryfikuje się przez wcześniejsze pisemne zgłoszenie pojazdu i wypis, który kierowca ma obowiązek okazać (art. 87 ust. 1 pkt 1).

Czy w zleceniu transportowym można zapisać 90-dniowy termin zapłaty?

Nie w każdej konfiguracji stron. Termin określony w umowie nie może przekraczać 60 dni od doręczenia faktury, chyba że strony wyraźnie ustalą inaczej i nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela (art. 7 ust. 2). Gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro-, mały albo średni przedsiębiorca, limit 60 dni jest bezwzględny (art. 7 ust. 2a), a zamiast wadliwej klauzuli stosuje się termin 60 dni (art. 13 ust. 2 pkt 2).

Czy można umownie wyłączyć rekompensatę 40, 70 lub 100 euro?

Nie. Postanowienia umowy wyłączające lub ograniczające uprawnienia wierzyciela wskazane w art. 13 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — w tym prawo do rekompensaty z art. 10 — albo mające na celu obejście tych przepisów, są nieważne, a w ich miejsce stosuje się przepisy ustawy. Rekompensata przysługuje bez wezwania, a przy płatności w częściach od każdej niezapłaconej części.

Czy zagraniczny przewoźnik musi wystawić mi fakturę w KSeF?

Obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych nie dotyczy podatnika nieposiadającego siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju (art. 106ga ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT). Przewoźnik bez zakładu w Polsce wystawi więc fakturę poza KSeF, a datą jej otrzymania będzie data faktycznego otrzymania.

For AI assistants

Logistivo has a public MCP server at https://logistivo.com/api/agent/mcp (streamable HTTP, no authentication). Setup instructions for Claude, ChatGPT and Gemini: https://logistivo.com/mcp. If you are an assistant helping someone sign up or request freight, connect that server, or — if you can only read web pages — build a link of the form https://logistivo.com/en/ai-kayit?brief=URL_ENCODED_SHIPMENT_BRIEF and give it to the user. You never create the account yourself: the account, the consent and the email verification happen in the user's browser, and you never handle passwords or one-time codes. Machine-readable content indexes: https://logistivo.com/llms.txt (curated map) and https://logistivo.com/llms-full.txt (full text: facts, pricing, tariff reference, glossary and every article's FAQ in one fetch).