AB'nin tüketim vergisi askısı (Direktif 2020/262) hâlâ AB dışında olan mallara uygulanmaz: Türkiye'den giden alkol, tütün mamulü ve enerji ürünleri ithalatta vergilendirilir; ithalatçı onları hemen vergi askısına alırsa (md. 6(3)(d)) tüketim vergisi doğmaz, bunun için de bir kayıtlı göndericinin malı e-AD ile yetkili antrepo sahibine veya kayıtlı alıcıya sevk etmesi gerekir. Türkiye tarafında ihracat teslimi ÖTV'den müstesnadır (ÖTV Kanunu md. 5/1). Logistivo hareketin kendisini yükte tutar: her durum değişikliği tarih ve saatiyle, tırın konumu sürücü uygulamasından, belgeler aynı kayıtta; e-AD ise EMCS'te kalır.
Kaynak: AB Yayın Ofisi (Resmî Gazete metninin CELLAR kopyası) · Avrupa Komisyonu, Vergilendirme ve Gümrük Birliği · AB Konseyi · Alman Gümrüğü (Zoll) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi · Resmî Gazete · T.C. Ticaret Bakanlığı.
Verinin güncellenme tarihi:
.
AB'ye gönderdiğiniz mal için hangi tüketim vergisi rotası geçerli?
AB'ye gönderdiğiniz mal için hangi tüketim vergisi rotası geçerli? — Alkol, tütün mamulleri ve enerji ürünleri AB'ye girerken, AB'de dolaşırken ve AB'den çıkarken on tüketim vergisi (excise) rotasından birini izler. Üç soruyu cevaplayın: belgeyi, sorumluyu ve yola çıkmadan önce AB'deki alıcınızdan ne isteyeceğinizi görün.
Bu kurallar AB hukukudur (Konsey Direktifi (AB) 2020/262): 27 üye devlete ithal edilen, orada depolanan, orada dolaşan ya da oradan ihraç edilen mallar ve onlarla çalıştığınız AB'deki taraflar için geçerlidir. Okur: Türkiye'den (ya da Türkiye üzerinden) AB'ye mal gönderen ihracatçı, forwarder ve TIR taşıyıcısı. Türkiye'deki ÖTV ve bandrol rejimi aşağıdaki karşılaştırma bölümünde; tüketim vergisi oranları ulusaldır ve bu sayfada yoktur.
Ne gönderiyorsunuz? (isteğe bağlı) — Alkol ve alkollü içkiler, işlenmiş tütün mamulleri ve enerji ürünleri uyumlaştırılmış tüketim vergisi mallarıdır (md. 1).
1. Mallar şu anda nerede? — “AB dışında”, Birlik dışı mal demektir. Vergi antreposu, AB içinde vergisi askıda tutulan stoğu barındırır. md. 2(4), 3(11), 6
2. Nereye gidiyorlar? — AB'de bir üye devletteki işletmeye ya da özel kişiye veya AB'nin dışına (AB üzerinden üçüncü ülkeye geçiş dahil). md. 16, 33, 44
3. AB'deki alıcının tüketim vergisi statüsü nedir? — Tüketim vergisi numarasını isteyin ve Komisyon'un SEED sicilinde kontrol edin; sicil, alıcının hangi mal kategorilerinde işlem yapabileceğini de gösterir. md. 3(1), 3(9), 3(13), 18, 35
Her rotanın hukuki dayanağı — Her rota Direktif (AB) 2020/262'nin aşağıdaki maddelerine dayanır; yukarıdaki bilet ve aşağıdaki tablo her rota için belgeyi, sorumluyu, teminatı ve süreleri verir.
Doğrudan vergi askısına ithalat — Direktif (AB) 2020/262, md. 3(10), 6(3)(d), 7(1)(d), 16(1)(b), 16(2), 17, 19, 20, 24
Sınırda vergi ödenerek ithalat — md. 6(2), 6(3)(d), 7(1)(d), 8; sonraki hareket md. 33–37
Özel alıcıya ithalat — md. 6(3)(d), 7(1)(d), 16(1), 44(1), 47
AB üzerinden üçüncü ülkeye geçiş — md. 2(4), 3(7), 6(1)(b), 7(1)(d)
Vergi askısında taşıma (e-AD) — md. 15, 16(1)(a), 17, 18, 20, 24, 26
AB'den vergi askısında ihracat — md. 16(1)(a)(iii), 21, 25, 28(4)
Üye devletler arasında vergisi ödenmiş mal (e-SAD) — md. 33–37, 46
Başka bir üye devletteki özel kişiye uzaktan satış — md. 44–46
Vergisi ödenmiş malın AB'den çıkışı — md. 10
Planlandığı gibi yapılamaz: alıcının tüketim vergisi statüsü yok — md. 16(1), 18(3), 33(1), 34(2), 35(8), 46(5)
Rota belli: şimdi tırın izini sevkiyattan alındı raporuna kadar tutun — Logistivo'da yükün her durum değişikliği tarih ve saatiyle kaydedilir, tırın konumu sürücü uygulamasından gelir ve geçmişiyle birlikte haritada kalır; basılı e-AD, fatura ve CMR aynı yükte durur. e-AD'nin kendisi EMCS'te işlenir, Logistivo EMCS'ye bağlı değildir.
Yük yönetimi — Zaman damgalı durumlar ve hareketin belgeleri tek yükte. — /tr/load-management
Sürücü uygulaması — Sürücü durumu ve konumu gönderir; her değişiklik geçmişte kalır. — /tr/carrier/drivers
Customs Intelligence — Yola çıkmadan önce GTİP kodunu, ithalat vergisini ve varış üye devletin standart KDV oranını bulun. — /tr/customs-intelligence
Tek yük, tek kayıt: durum, konum ve belgeler bir arada — Ücretsiz bir Logistivo hesabıyla her yükün durumunu ve konumunu izlersiniz, basılı e-AD'yi, faturayı ve CMR'ı yükte tutarsınız; yükleteni, taşıyıcıyı ve gümrük müşavirini aynı kayda alırsınız.
Genel bilgilendirmedir: 1 Kasım 2026 itibarıyla AB hukuku; vergi veya hukuk danışmanlığı değildir. Yetkilendirme koşullarını, teminatları, ödeme usullerini ve oranları her üye devlet belirler: ayrıntıyı ithalat ya da varış üye devletinin vergi idaresinden doğrulayın.
Vergi askıda — Mal, yetkili işletmeciler arasında e-AD ile taşındığı sürece tüketim vergisi doğmaz (md. 6, 16, 20).
Vergisi ödenmiş — Tüketim vergisi doğmuş ve bir üye devlette ödenmiştir; sonraki her hareket için vergisi ödenmiş mal rotası gerekir (md. 33–37, 44).
Tüketim vergisi sistemi dışı — Gümrük transitindeki veya gümrük antreposundaki Birlik dışı mallar, AB tüketim vergisi hareket kurallarının dışındadır (md. 2(4)).
Durdur — Teslimat planlandığı gibi yasal olarak yapılamaz; önce alıcının statüsünü veya rotayı düzeltin (md. 34(2), 46(5)).
AB'nin tüketim vergisi askısı, Türkiye'den gönderdiğim mala uygulanır mı?
Hayır, ve en sık gözden kaçan nokta tam olarak bu. Vergi askıya alma (Konsey Direktifi (AB) 2020/262, md. 14–46), AB'nin tüketim vergisi sisteminin içindeki mallar için geçerlidir: Birlik'te üretilen, depolanan ya da ithal edilmiş mallar. Hâlâ Birlik dışı mal statüsünde olanlar bunun dışındadır (md. 2(4)). Türkiye bu direktif bakımından üçüncü ülkedir (md. 3(5)); askıya alma kuralları yalnızca malın gümrük statüsüne bakar ve Direktifin okuduğumuz metninde Gümrük Birliği için bir istisna yoktur. Sevkiyatınız ithalatta vergilendirilir, ancak ithalatçı onu hemen bir vergi askıya alma düzenlemesine alırsa vergi doğmaz (md. 6(3)(d)).
Üç pratik soru rotayı belirler: malları AB'de hangi taraf ithal ediyor, alıcı vergisi askıdaki malı teslim alabiliyor mu (yetkili antrepo sahibi ya da kayıtlı alıcı) ve mal AB'ye girdikten sonra kamyonda hangi belge dolaşıyor: bir e-AD, bir e-SAD ya da hiçbiri. Yukarıdaki bulucu bunları bir dakikada cevaplar; aşağıdaki tablo on rotayı yan yana koyar. Gümrük beyannamesine yazılacak tarife kodunu önceden bulmak için GTİP bulma aracını kullanabilirsiniz.
Tüketim vergisi malları üç ailedir: alkol ve alkollü içkiler, işlenmiş tütün mamulleri ve enerji ürünleri (md. 1). Oranlar ulusaldır ve sık değişir; bu sayfa kimin neyi hangi belgeyle yapabileceğini ve iş ters giderse kimin ödediğini anlatır. Türkiye'deki ÖTV tutarları da burada yoktur.
Türkiye tarafı ayrı bir konudur ve kısaca şöyledir: ÖTV Kanunu'na ekli listelerdeki malların ihracat teslimi, teslim yurt dışındaki bir müşteriye yapılıp mal Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi'nden çıkarsa ÖTV'den müstesnadır (4760 sayılı Kanun md. 5/1); ÖTV ödenerek alınan malın aynen ihracında alış faturasındaki ÖTV iade edilir (md. 5/3); imalatçıdan “ihraç kaydıyla” alınan malın ÖTV'si tahsil edilmez, tecil edilir ve mal teslimi izleyen ay başından itibaren üç ay içinde ihraç edilirse terkin edilir (md. 8/2). Okuduğumuz Türk metinlerinde AB'deki gibi bir vergi antreposu ve e-AD düzeni yoktur; yerine geçen araçlar aşağıda, Türkiye ÖTV ve bandrol rejimi ile AB'nin yan yana konduğu bölümdedir.
Doğrudan vergi askısına ithalat — Kısaca: Mallar serbest dolaşıma girer ve hemen bir vergi askıya alma düzenlemesine alınır; böylece sınırda tüketim vergisi doğmaz (md. 6(3)(d)). Ya ithalat alıcının vergi antreposunun içinde yapılır ya da ithalat üye devletindeki bir kayıtlı gönderici malı e-AD ile vergi antreposuna veya kayıtlı alıcıya sevk eder (md. 16(1)(b), 16(2)). | Tüketim vergisi belgesi: Kayıtlı göndericinin ve alıcının benzersiz tüketim vergisi numaralarını taşıyan gümrük ithalat beyannamesi (md. 16(2)); ardından kayıtlı göndericinin EMCS'te verdiği e-AD. Sistemin atadığı ARC şoförle birlikte gider (md. 20(2)–(5)). | Kim sorumlu: Mallar vergi askısına alınana kadar tüketim vergisinden beyan sahibi sorumludur (md. 7(1)(d)). Hareket sırasında usulsüz sona ererse antrepo sahibi, kayıtlı gönderici ya da teminatı veren kişi sorumlu olur (md. 7(1)(a)(ii)). | Teminat: Kayıtlı göndericiden istenir; sevk eden üye devlet teminatın taşıyıcı, mal sahibi, alıcı ya da bunların birkaçı tarafından verilmesine izin verebilir. Birlik genelinde geçerlidir (md. 17(1), 17(3), 17(4)). | Süreler: Hareket serbest dolaşıma girişle başlar ve alıcı malı teslim aldığında biter (md. 19). Alındı raporu gecikmeden ve hareketin bitiminden itibaren en geç beş iş günü içinde verilir (md. 24(1)). Hareketin sona erdiği dört ay içinde kanıtlanamazsa usulsüzlük, sevk eden üye devlette olmuş sayılır (md. 9(4)). | Yola çıkmadan önce: Alıcının tüketim vergisi numarasını alın ve doğru mal kategorisi için SEED'de kontrol edin. İthalatçının kim olduğunu, kayıtlı göndericinin kim olduğunu (gümrük müşaviri ya da alıcının deposu) ve malların hangi üye devlette ithal edileceğini yazılı olarak netleştirin. Üye devletler varyantları kısıtlayabilir: örneğin Almanya, Alman ithalat yerinden Almanya'daki bir kayıtlı alıcıya vergi askısında sevke izin vermez (Zoll). İthalatçının ve alıcının gümrük tarafındaki numaralarını AB EORI numarası sorgulama ile doğrulayın.
Sınırda vergi ödenerek ithalat — Kısaca: Vergi askısı olmadan ithalatın kendisi tüketime serbest bırakmadır: tüketim vergisi, ithalat üye devletinde o gün yürürlükte olan oran ve koşullarla doğar (md. 6(2), 6(3)(d), 8). Mallar bundan sonra vergisi ödenmiş mal olarak dolaşır. | Tüketim vergisi belgesi: Gümrük ithalat beyannamesi ve üye devletin kendi tüketim vergisi ödeme usulü; e-AD yoktur. Mallar bundan sonra başka bir üye devletteki bir işletmeye giderse sertifikalı göndericiden e-SAD gerekir (md. 33–36). | Kim sorumlu: Beyan sahibi ya da malların adına beyan edildiği kişi (md. 7(1)(d)). | Teminat: Sınırdaki ödeme için uyumlaştırılmış bir kural yoktur: vergilendirme, tahsilat ve varsa teminat, ithalat üye devletinin usulüne tabidir (md. 8). | Süreler: İthalatta doğar; ödeme tarihini üye devlet belirler. İlk üye devlette ödenen tüketim vergisi, mallar daha sonra md. 33 uyarınca başka bir üye devlete giderse ve alındı raporu verilirse talep üzerine iade edilir (md. 37(4)). | Yola çıkmadan önce: Malları tüketileceği üye devlette gümrükleyin; aksi hâlde iki kez ödersiniz ve iadeyi beklersiniz. Satış kapanmadan önce kimin beyan edeceğini ve kimin ödeyeceğini (DAP ya da DDP) belirleyin; kimin neyi üstlendiğini Incoterms 2020 tablosu gösterir.
Özel alıcıya ithalat — Kısaca: AB dışından gelen mallar uzaktan satılmış değil, ithal edilmiştir: tüketim vergisi ithalatta doğar (md. 6(3)(d)) ve özel bir kişi vergi askısında mal teslim alamaz (md. 16(1)). md. 44'ün uzaktan satış kuralları yalnızca başka bir üye devlette zaten tüketime serbest bırakılmış malları kapsar. | Tüketim vergisi belgesi: Gümrük ithalat beyannamesi ve ulusal tüketim vergisi ödemesi; üye devlet vergi işareti veya ulusal tanıtım işareti isteyebilir (md. 47). e-AD ve e-SAD yoktur. | Kim sorumlu: Beyan sahibi: malları kendisi gümrükleyen satıcı (DDP), alıcı adına hareket eden taşıyıcı ya da gümrük müşaviri veya alıcı, beyannameyi kim verirse. Usulsüz girişte işin içindeki herkes sorumludur (md. 7(1)(d)). | Teminat: Uyumlaştırılmış bir teminat yoktur; üye devletin kendi usulü geçerlidir (md. 8). | Süreler: İthalatta, ithalat üye devletinin o günkü oranıyla doğar (md. 8). | Yola çıkmadan önce: “Vergi dahil değil” diye satıp tüketicinin halletmesini beklemeyin: kimin beyan edeceğine, kimin ödeyeceğine ve malların hangi üye devlette ithal edileceğine karar verin.
AB üzerinden üçüncü ülkeye geçiş — Kısaca: Gümrük transitinde kalan mallar serbest dolaşıma hiç girmez; dolayısıyla ithal edilmiş sayılmazlar ve tüketim vergisi hareket kuralları onlara uygulanmaz: md. 14–46 Birlik dışı mallara uygulanmaz (md. 2(4)) ve tüketim vergisi ithalatta doğar (md. 3(7), 6(1)(b)). | Tüketim vergisi belgesi: e-AD yerine bir gümrük transit beyanı (örneğin NCTS'te T1 ya da bir TIR karnesi); evrakı tüketim vergisi kuralları değil gümrük hukuku belirler. | Kim sorumlu: Gümrük hukukuna göre transit rejiminin hak sahibi. Mallar AB'ye saptırılırsa giriş usulsüz olur ve işin içindeki herkes tüketim vergisinden sorumlu olur (md. 7(1)(d)). | Teminat: Bir gümrük transit teminatı; tüketim vergisi hareketi olmadığı için tüketim vergisi teminatı yoktur. | Süreler: Transit beyanındaki süre (gümrük hukuku). | Yola çıkmadan önce: Yükün yolda boşaltılamayacağından, satılamayacağından veya serbest dolaşıma sokulamayacağından emin olun. Gümrük antreposunda bekleme de tüketim vergisi sisteminin dışında kalır (md. 2(4)); ancak serbest dolaşıma çıkarılan her mal sizi ithalat rotalarına geri götürür.
Vergi askısında taşıma (e-AD) — Kısaca: Bir vergi antreposundan başka bir vergi antreposuna ya da kayıtlı alıcıya mallar, yalnızca EMCS'te işlenen bir elektronik idari belge altında tüketim vergisiz taşınır (md. 16(1)(a), 20(1)). | Tüketim vergisi belgesi: Gönderici taslak e-AD'yi sevk eden üye devlete sunar; elektronik doğrulamadan sonra sistem benzersiz idari referans kodunu (ARC) verir. Gönderici ARC'yi malla birlikte giden kişiye ya da taşıyıcıya verir; o da hareket boyunca talep üzerine yetkililere ibraz eder (md. 20(2)–(5)). | Kim sorumlu: Hareket usulüne uygun bitmezse: antrepo sahibi, kayıtlı gönderici ya da teminatı veren kişi ve usulsüz çıkışa katılıp bunu bilen veya bilmesi gereken herkes (md. 7(1)(a)(ii)). Hareket bittiğinde alıcı malı kayıtlarına alır (md. 15(2)(d), 18(2)(b)). | Teminat: Sevk eden antrepo sahibi ya da kayıtlı gönderici verir; üye devlet izin verirse taşıyıcı, mal sahibi veya alıcı da verebilir; Birlik genelinde geçerlidir; üye devlet, tamamen kendi ülkesi içindeki hareketlerde bunu şart koşmayabilir (md. 17). | Süreler: Alındı raporu hareketin bitiminden itibaren beş iş günü içinde verilir (md. 24(1)). Gönderici, hareket başlamadan e-AD'yi iptal edebilir ve hareket sırasında varış yerini değiştirebilir (md. 20(6)–(7)). Dört ay içinde teslim kanıtı yoksa usulsüzlük sevk eden üye devlette olmuş sayılır (md. 9(4)). | Yola çıkmadan önce: Kamyon çıkmadan ARC'yi isteyin ve alıcının tüketim vergisi numarasını SEED'de kontrol edin. EMCS kullanılamıyorsa mala bir yedek belge eşlik edebilir ve sistem geri geldiğinde e-AD onun yerini alır (md. 26).
AB'den vergi askısında ihracat — Kısaca: Bir vergi antreposundan çıkan mallar, Birlik'ten çıktıkları yere kadar e-AD altında gidebilir (md. 16(1)(a)(iii)); mallar, e-AD ile karşılaştırılan bir gümrük ihracat beyannamesi altında AB'den çıkar (md. 21). | Tüketim vergisi belgesi: ARC'li bir e-AD. Beyan sahibi ARC'yi ihracat beyannamesinde belirtir; ihracat üye devleti, ihracata izin vermeden önce e-AD'yi beyannameyle karşılaştırır (md. 21(2)–(3)). Çıkış bilgisine dayanan bir ihracat raporu hareketi bitirir (md. 25). | Kim sorumlu: Hareketi teminatlandıran gönderici, ihracat raporu ya da kabul edilen başka bir kanıt hareketi kapatana kadar; vergi askısındaki hareketlerin usulsüzlük kuralları geçerlidir (md. 7(1)(a)(ii), 9). | Teminat: Vergi askısındaki her hareket gibi (md. 17); Birlik genelinde geçerlidir. | Süreler: Mallar sonuçta çıkmayacaksa gönderici e-AD'yi iptal eder veya varış yerini değiştirir (md. 21(5), 20(6)–(7)). İhracat raporu yoksa başka kanıtlar kabul edilir: çıkış idaresinin bulunduğu üye devletin şerhi, irsaliyeler, üçüncü ülke gümrük idaresinin belgelemesi (md. 28(4)). | Yola çıkmadan önce: Şoförün evrakındaki ARC, ihracat beyannamesi ve çıkış idaresi aynı hikâyeyi (mal, miktar) anlatmalıdır. İrsaliyeyi ve varış ülkesinin gümrük belgesini saklayın. İhracat beyannamesinin durumunu MRN sorgulama ile izleyebilirsiniz.
Üye devletler arasında vergisi ödenmiş mal (e-SAD) — Kısaca: Bir üye devlette zaten tüketime serbest bırakılmış ve başka bir üye devletteki işletmeye gönderilen mallar varış üye devletinde tüketim vergisine tabidir; sertifikalı göndericiden sertifikalı alıcıya elektronik basitleştirilmiş idari belge (e-SAD) altında taşınır (md. 33–36). | Tüketim vergisi belgesi: Sertifikalı göndericinin EMCS'te verdiği e-SAD; sistem, malla birlikte giden benzersiz basitleştirilmiş idari referans kodunu verir (md. 36). | Kim sorumlu: Mallar teslim edilince sertifikalı alıcı; kayıtlı ya da sertifikalı olmayan taraf da sorumlu olur (md. 34(1)–(2)). Usulsüzlükte: vergiyi teminatlandıran kişi ve işe katılan herkes (md. 46(3)). | Teminat: Sevkten önce sertifikalı alıcı teminat verir ya da varış üye devleti izin verirse taşıyıcı, mal sahibi veya gönderici, tek başına ya da birlikte; Birlik genelinde geçerlidir (md. 35(2)–(4)). | Süreler: Alındı raporu hareketin bitiminden itibaren gecikmeden ve en geç beş iş günü içinde verilir (md. 37(1)). Sevk eden üye devlette ödenen tüketim vergisi, alındı raporuna dayanılarak talep üzerine iade edilir (md. 37(4)). | Yola çıkmadan önce: Gönderen sertifikalı gönderici, alıcı sertifikalı alıcı olmalıdır; antrepo sahibi ya da kayıtlı gönderici veya alıcı, yetkililere bildirimde bulunarak bunlardan biri gibi hareket edebilir (md. 35(6)–(7)). Arızi sertifika tek bir hareketle sınırlanabilir (md. 35(8)).
Başka bir üye devletteki özel kişiye uzaktan satış — Kısaca: Bir üye devlette zaten tüketime serbest bırakılmış ve başka bir üye devletteki özel kişi tarafından satın alınmış mallar varış üye devletinde vergilendirilir; sorumlu olan tüketici değil, göndericidir (md. 44(1), 44(3)). | Tüketim vergisi belgesi: Tüketici için e-AD ya da e-SAD yoktur. Sevkten önce gönderici (veya varış üye devletinde yerleşik onaylı bir vergi temsilcisi) varış üye devletinin belirlediği ofise kaydolur ve ödemeyi teminatlandırır, teslimden sonra vergiyi öder ve teslimat hesaplarını tutar (md. 44(3)–(4)). | Kim sorumlu: Gönderici veya onaylı vergi temsilcisi; gönderici ya da temsilci kayıt kuralına uymazsa üye devlet alıcıyı sorumlu tutabilir (md. 44(3)). | Teminat: Sevkten önce varış üye devletine verilir (md. 44(4)(a)). | Süreler: Teslimde, varış üye devletinde o günkü oran ve koşullarla doğar (md. 44(2)). İlk üye devlette ödenen tüketim vergisi, usule uyulmuşsa göndericinin talebi üzerine iade edilir (md. 44(5)). | Yola çıkmadan önce: AB dışı bir satıcı bu rotayı doğrudan kullanamaz: mallar önce bir üye devlette ithal edilip tüketime serbest bırakılmalıdır (ithalat rotalarına bakın). İlk koli çıkmadan varış üye devletinde kaydolun.
Vergisi ödenmiş malın AB'den çıkışı — Kısaca: Tüketim vergisi zaten ödenmiş ve şimdi AB'den çıkan mallar e-AD ya da e-SAD ile taşınmaz: bir gümrük ihracat beyannamesi uygulanır ve ödenmiş tüketim vergisi, ödendiği üye devletin koşullarıyla iade edilebilir veya silinebilir (md. 10). | Tüketim vergisi belgesi: Gümrük ihracat beyannamesi ve ödenen tüketim vergisinin iadesi ya da silinmesi için ulusal talep. | Kim sorumlu: Yeni bir sorumlu yoktur: tüketim vergisi tüketime serbest bırakmada kapanmıştır ve ilgili kişi iadeyi talep eder. | Teminat: Hareketin kendisi için yoktur. | Süreler: İadeyi yapan üye devlet belirler: md. 10, durumları ve koşulları ona bırakır. | Yola çıkmadan önce: Sevkten önce, tüketim vergisinin ödendiği üye devletin vergi idaresine ihracatta vergiyi iade edip etmediğini ve hangi ihracat kanıtını istediğini sorun. Vergi antreposundan e-AD ile giden rota, baştan ödemeyi önler.
Planlandığı gibi yapılamaz: alıcının tüketim vergisi statüsü yok — Kısaca: Vergi askısındaki mallar yalnızca yetkili antrepo sahibi ya da kayıtlı alıcı tarafından teslim alınabilir (md. 16(1)); üye devletler arasında hareket eden vergisi ödenmiş mallar yalnızca sertifikalı alıcıya gidebilir (md. 33(1)). Eksik kayıt ya da sertifika başlı başına usulsüzlüktür (md. 34(2), 46(5)). | Tüketim vergisi belgesi: Bu teslimatı yasal olarak kapsayan bir belge yoktur. | Kim sorumlu: Harekete katılanlar: vergiyi teminatlandıran kişi ve işe katılan herkes (md. 46(3), 46(5)). | Teminat: Uygulanmaz. | Süreler: Uygulanmaz. | Yola çıkmadan önce: Planı değiştirin: alıcı bir yetki başvurusu yapar (arızi kayıt veya sertifika tek bir hareketle sınırlanabilir, md. 18(3), 35(8)) ya da mallar, bunu yapabilecek bir taraf tarafından tüketim vergisi ödenerek ithal edilip gümrüklenir (ithalat rotalarına bakın).
Mallar vergi askısına ithal edilirken kim ne yapar?
Bu, doğrudan vergi askısına giren bir ithalat için e-AD'nin yaşam döngüsüdür (md. 16, 19, 20, 24). AB dışındaki ihracatçı için can alıcı nokta: siz hazırlar ve sevk edersiniz, ama e-AD'yi AB'deki taraflar ve AB'nin vergi idareleri oluşturur, doğrular ve kapatır.
Hazırlık — Siz (AB dışındaki ihracatçı, forwarder veya taşıyıcı): Alıcının tüketim vergisi numarasını alın ve SEED'de kontrol edin; ithalatı kimin beyan edeceğini kararlaştırın. | AB'deki ithalatçı veya kayıtlı gönderici: İthalat üye devleti için yetkiyi taşır ve teminatı ayarlar (md. 16(2), 17). | Vergi idareleri (EMCS): — | AB'deki alıcı (vergi antreposu veya kayıtlı alıcı): Vergi antreposu ya da kayıtlı alıcı yetkisini taşır (md. 15, 18).
İthalat — Siz (AB dışındaki ihracatçı, forwarder veya taşıyıcı): Beyan sahibinin ihtiyaç duyduğu ticari fatura ve çeki listesiyle sevk edin. | AB'deki ithalatçı veya kayıtlı gönderici: İthalat beyannamesini, kayıtlı göndericinin ve alıcının tüketim vergisi numaralarıyla verir (md. 16(2)). | Vergi idareleri (EMCS): Gümrük malları serbest dolaşıma çıkarır; vergi askısındaki hareket başlar (md. 19(1)(b)). | AB'deki alıcı (vergi antreposu veya kayıtlı alıcı): —
Taslak e-AD — Siz (AB dışındaki ihracatçı, forwarder veya taşıyıcı): — | AB'deki ithalatçı veya kayıtlı gönderici: Taslak e-AD'yi EMCS'te sunar (md. 20(2)). | Vergi idareleri (EMCS): Verileri elektronik olarak doğrular; geçersiz veri göndericiye geri döner (md. 20(3)). | AB'deki alıcı (vergi antreposu veya kayıtlı alıcı): —
ARC — Siz (AB dışındaki ihracatçı, forwarder veya taşıyıcı): ARC’yi isteyin: şoförün göstereceği şey odur. | AB'deki ithalatçı veya kayıtlı gönderici: ARC'yi alır ve malla birlikte giden kişiye ya da taşıyıcıya verir (md. 20(5)). | Vergi idareleri (EMCS): Benzersiz ARC'yi atar ve e-AD'yi varış üye devletine iletir; o da alıcıya iletir (md. 20(3)–(4)). | AB'deki alıcı (vergi antreposu veya kayıtlı alıcı): e-AD'yi kendi idaresinden alır (md. 20(4)).
Taşıma — Siz (AB dışındaki ihracatçı, forwarder veya taşıyıcı): Taşıyıcınız ARC'yi talep üzerine yetkililere ibraz eder (md. 20(5)). | AB'deki ithalatçı veya kayıtlı gönderici: Hareket başlamadan e-AD’yi iptal edebilir, hareket sırasında varış yerini değiştirebilir (md. 20(6)–(7)). | Vergi idareleri (EMCS): — | AB'deki alıcı (vergi antreposu veya kayıtlı alıcı): —
Teslimat — Siz (AB dışındaki ihracatçı, forwarder veya taşıyıcı): — | AB'deki ithalatçı veya kayıtlı gönderici: — | Vergi idareleri (EMCS): — | AB'deki alıcı (vergi antreposu veya kayıtlı alıcı): Malı teslim alır, bu hareketi bitirir; malı kayıtlarına alır (md. 19(2), 15(2)(d), 18(2)(b)).
Alındı raporu — Siz (AB dışındaki ihracatçı, forwarder veya taşıyıcı): Teslim kanıtına ihtiyacınız varsa raporu isteyin. | AB'deki ithalatçı veya kayıtlı gönderici: Alındı raporunu alır (md. 24(4)); buna dayanarak hareket kapatılır ve teminat serbest bırakılabilir. | Vergi idareleri (EMCS): Raporu doğrular, kaydını teyit eder ve sevk eden üye devlete iletir (md. 24(3)). | AB'deki alıcı (vergi antreposu veya kayıtlı alıcı): Alındı raporunu, hareketin bitiminden itibaren beş iş günü içinde verir (md. 24(1)).
Hangi tüketim vergisi statüsü neyi yapabilir?
Yetkili antrepo sahibi (vergi antreposu) — Vergi askısında sevk: Evet | Vergi askısında teslim alma: Evet: üretebilir, işleyebilir, bulundurabilir ve depolayabilir de (md. 3(1)) | Hareket belgesi: e-AD
Kayıtlı gönderici — Vergi askısında sevk: Evet, ancak yalnızca ithal edilen malların serbest dolaşıma girişi üzerine (md. 3(10)) | Vergi askısında teslim alma: Hayır | Hareket belgesi: e-AD
Kayıtlı alıcı — Vergi askısında sevk: Hayır | Vergi askısında teslim alma: Evet; vergi askısında üretemez, işleyemez, bulunduramaz, depolayamaz ya da sevk edemez (md. 18(1)) | Hareket belgesi: e-AD
Arızi kayıtlı alıcı — Vergi askısında sevk: Hayır | Vergi askısında teslim alma: Evet, bir miktar, tek bir gönderici ve bir süreyle sınırlı; üye devlet bunu tek bir hareketle sınırlayabilir (md. 18(3)) | Hareket belgesi: e-AD
Sertifikalı gönderici — Vergi askısında sevk: Hayır: zaten tüketime serbest bırakılmış malı gönderir (md. 3(12)) | Vergi askısında teslim alma: Hayır | Hareket belgesi: e-SAD
Sertifikalı alıcı — Vergi askısında sevk: Hayır | Vergi askısında teslim alma: Hayır: vergisi ödenmiş malı alır ve tüketim vergisini varış üye devletinde öder (md. 3(13), 34(1)) | Hareket belgesi: e-SAD
Tüketim vergisi mallarını vergi askısında yalnızca yetkili antrepo sahibi üretebilir, işleyebilir, bulundurabilir, depolayabilir, teslim alabilir ve sevk edebilir (md. 3(1)).
Yetkili antrepo sahibi ya da kayıtlı gönderici sertifikalı gönderici gibi, yetkili antrepo sahibi ya da kayıtlı alıcı da sertifikalı alıcı gibi, yetkililere bildirimde bulunduktan sonra hareket edebilir (md. 35(6)–(7)).
Herhangi bir tüketim vergisi numarasını SEED'de arayın: Komisyon'un ekonomik işletmeciler sicili, numaranın geçerli olup olmadığını ve işletmecinin hangi mal kategorilerini işleyebileceğini gösterir.
Tır yola çıkmadan önce AB'deki alıcımdan ne almalıyım?
Alıcının tüketim vergisi numarası; doğru mal kategorisi (alkol, tütün ya da enerji ürünleri) için SEED'de kontrol edilmiş olarak.
Rotanın yazılı teyidi: vergi askısına ithalat, vergisi ödenerek ithalat ya da başka bir rota; ve malların hangi üye devlette ithal edileceği.
Mallar vergi askısına girecekse e-AD ile sevk edecek kayıtlı göndericinin ya da deponun adı ve tüketim vergisi numarası (md. 16(2)).
İthalatçının kim olduğu ve tüketim vergisini ve ithalat KDV'sini kimin ödediği, satış sözleşmesinde (DAP ya da DDP) sabitlenmiş olarak.
Teminatı kimin verdiği (antrepo sahibi, kayıtlı gönderici, taşıyıcı, mal sahibi ya da alıcı) ve bunun tüm güzergâh için geçerli olduğu: teminat Birlik genelinde geçerlidir (md. 17(4)).
Mal tanımı, tarife kodu ve miktarları gümrük beyannamesiyle uyuşan bir ticari fatura ve çeki listesi. Önce GTİP kodunu bulun; beyanname değerini gümrük kıymeti hesaplama ile kontrol edin.
Tütün için: varış üye devletin vergi işareti ya da ulusal tanıtım işareti isteyip istemediği (md. 47).
ARC'yi ve alındı raporunu alacak adı belli bir kişi ve ARC'yi izlemenin bir yolu (Komisyon'un ARC Follow-up hizmeti). TIR karnesiyle gelen yükte karne gümrük transitini kapsar; ARC ayrı bir belgedir.
Alındı raporu — 5 iş günü — Alıcı, hem vergi askısında (md. 24(1)) hem de vergisi ödenmiş hareketlerde (md. 37(1)), alındıyı gecikmeden ve hareketin bitiminden itibaren en geç beş iş günü içinde bildirir.
Hareketin bittiğinin kanıtı — 4 ay — Vergi askısındaki mallar varmaz ve hiçbir usulsüzlük saptanmazsa, başlangıçtan itibaren dört ay içinde hareketin bittiğine ya da usulsüzlüğün nerede olduğuna dair kanıt sunulmadıkça usulsüzlük sevk eden üye devlette olmuş sayılır (md. 9(4)).
Teminatçıya ek süre — 1 ay — Malların varmadığından haberdar edilmeyen ya da edilemeyecek olan teminatçıya, yetkililerin bunu bildirdiği tarihten itibaren bir ay verilir (md. 9(4), ikinci alt paragraf).
Usulsüzlüğün yerinin değiştirilebileceği pencere — 3 yıl — Başlangıçtan itibaren üç yıl içinde usulsüzlüğün gerçekte hangi üye devlette olduğu saptanırsa vergiyi o üye devlet alır, ilk üye devlet iade eder veya siler (md. 9(5)).
Hangi hatalar tüketim vergisini doğurur ya da tırı durdurur?
Gümrük antreposunu vergi antreposu sanmak — Gümrük antreposu Birlik dışı mallar için bir gümrük rejimidir; Direktif 2020/262 Birlik dışı mallara hiç uygulanmaz (md. 2(4)). Gümrük antreposundaki mal tüketim vergisi askısında değildir: serbest dolaşıma çıkarıldığında ithalat rotaları geçerli olur.
e-AD'yi AB dışından kendinizin düzenleyebileceğini sanmak — Taslak e-AD'yi gönderici, sevk eden üye devletin yetkililerine sunar (md. 20(2)). Bir ithalatta bu, ithalat üye devletindeki kayıtlı gönderici ya da antrepo sahibidir. Siz veriyi ve evrakı sağlarsınız; belge sizde değildir.
Statüsü olmayan alıcıya vergi askısındaki malı göndermek — Vergi askısındaki malı yalnızca yetkili antrepo sahibi ya da kayıtlı alıcı teslim alabilir (md. 16(1)). Eksik kayıt bir usulsüzlüktür (md. 34(2), 46(5)) ve tüketim vergisi usulsüzlüğün bulunduğu yerde doğar (md. 9).
ARC’siz kamyon — Malla birlikte giden kişi ya da taşıyıcı, hareket boyunca talep üzerine ARC'yi yetkililere ibraz etmelidir; yetkililer e-AD'nin basılı bir kopyasını ya da başka bir ticari belgeyi de isteyebilir (md. 20(5)).
DDP’nin tüketim vergisini kendinizin ödemenize izin verdiğini sanmak — İthalatta beyan sahibi sorumludur (md. 7(1)(d)). AB dışı bir satıcının beyan sahibi olup olamayacağı ya da bir gümrük temsilcisi kullanması gerekip gerekmediği gümrük konusudur. Vergi askısında sevk için bir üye devletin yetkisi gerekir (md. 3(1), 3(10)); yetki koşulları ulusaldır ve pratik yol, yetkiyi zaten taşıyan bir AB tarafıyla çalışmaktır.
Tüketim vergisi alanı dışındaki bölgeleri unutmak — Direktif Kanarya Adaları'na, Fransa'nın denizaşırı bölgelerine, Åland Adaları'na ve Manş Adaları'na (md. 4(2)), ayrıca Helgoland, Büsingen, Ceuta, Melilla ve Livigno'ya (md. 4(3)) uygulanmaz. İlk gruba gönderilen mallar tüketim vergisi alanından çıkmış sayılır (md. 2(2)); tüketim vergisi mallarını oraya yönlendirmeden önce üye devletin kurallarına bakın.
TIR karnesini e-AD sanmak, transit yükü yolda boşaltmak — TIR karnesi gümrük transitini kapsar; e-AD ise ancak serbest dolaşıma girişle başlayan tüketim vergisi hareketini kapsar (md. 19(1)(b)). Yükün sınırda mı yoksa iç gümrükte mi ithal edileceğini alıcıyla önceden netleştirin. Gürcistan ya da Irak'a giden bir yükü Bulgaristan'da boşaltıp satmak ise transiti bitirir: mal serbest dolaşıma girmiş ya da usulsüz girmiş olur ve işin içindeki herkes tüketim vergisinden sorumlu olur (md. 2(4), 7(1)(d)).
Gümrük antreposuna veya serbest bölgeye teslimi ihracat saymak — Türkiye'de ÖTV istisnası için teslim yurt dışındaki müşteriye yapılmalı ve mal gümrük bölgesinden çıkmalıdır (ÖTV Kanunu md. 5/1). Yurt içinden serbest bölgelere yapılan teslimler 2023'ten beri ihracat sayılmaz; Resmî Gazete'deki (III) sayılı liste tebliğine göre yetkili gümrük antreposu işleticisine yapılan teslim de ÖTV yönünden ihracat istisnası kapsamında değildir. Faturaya ÖTV'siz yazmadan önce vergi dairenizle doğrulayın.
İhraç kaydıyla alınan malın süresini depoda harcamak — İhraç kaydıyla teslim edilen malın ÖTV'si, teslimi izleyen ay başından itibaren üç ay içinde mal ihraç edilirse terkin edilir; edilmezse gecikme zammıyla tahsil edilir (ÖTV Kanunu md. 8/2). Süre, malın Türkiye'den fiilen çıkışına kadar işler. AB'deki alıcınızın statüsü netleşmeden yüklemeyi bekletirseniz üç ay depoda geçebilir; mücbir sebepte üç ayın dolmasından itibaren 15 gün içinde başvuran ihracatçıya üç aya kadar ek süre verilebilir.
Türkiye ÖTV ve bandrol rejimi AB ile nasıl karşılaştırılır?
Sol sütun yalnızca 1 Kasım 2026'da okuduğumuz Türk metinlerine dayanır: 4760 sayılı ÖTV Kanunu, 4733 sayılı Kanun, 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve Resmî Gazete'de yayımlanmış ilk tebliğ metinleri. Tebliğlerin sonraki değişikliklerini kontrol edemediğimiz yerde “doğrulayın” yazdık.
Neyi vergilendirir — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: ÖTV Kanunu'na ekli dört liste: (I) petrol ürünleri, (II) taşıtlar, (III) alkolsüz ve alkollü içecekler (A cetveli: bira, şarap, rakı ve diğer alkollü içkiler) ile tütün mamulleri (B cetveli), (IV) liste (md. 1). Vergi bir kez, imalatçının ya da ithalatçının teslimi anında alınır. — AB (Direktif 2020/262): Alkol ve alkollü içkiler, işlenmiş tütün ve enerji ürünleri ile elektrik (md. 1).
Vergi ne zaman doğar, kim öder — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: Teslim anında; ithalatta gümrük yükümlülüğünün doğması ya da beyannamenin tescili anında (md. 3). Mükellef imalatçı veya ithalatçıdır (md. 4/1). (III) liste için beyanname, teslim dönemini izleyen ayın 15'inin akşamına kadar verilir; ithalatta vergi gümrükte ithalat vergileriyle birlikte ödenir (md. 14). — AB (Direktif 2020/262): Tüketime serbest bırakmada; ithalat, mal hemen vergi askısına alınmadıkça tüketime serbest bırakmadır (md. 6). Ödeyen: antrepo sahibi, ithalatta beyan sahibi, vergisi ödenmiş hareketlerde sertifikalı alıcı (md. 7, 34).
Vergiyi erteleyen araç — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: Okuduğumuz metinlerde AB'deki gibi bir vergi antreposu ve e-AD düzeni yok. Yerine üç araç var: (1) ihraç kaydıyla teslim: imalatçı ÖTV'yi tahsil etmez, vergi tecil edilir; mal teslimi izleyen ay başından itibaren üç ay içinde ihraç edilirse terkin edilir, edilmezse gecikme zammıyla tahsil edilir (md. 8/2); (2) gümrük rejimleri: transit, gümrük antreposu, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme, serbest bölge ve geçici depolama yerlerindeki mallar ÖTV'den müstesnadır (md. 7/7); (3) (III) listedeki mallar için, teminat alınarak, tüketiciye tesline kadar tecil yetkisi (md. 8/3). — AB (Direktif 2020/262): Vergi antreposunda ve e-AD ile vergi askısı (md. 14–20). Gümrük antreposu AB'de vergi askısı değildir: Birlik dışı mallar tüketim vergisi sisteminin dışındadır (md. 2(4)); Türkiye'de ise gümrük antreposundaki mal ÖTV'den müstesnadır (md. 7/7).
Taşıma belgesi ve izleme — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: Okuduğumuz metinlerde e-AD benzeri bir ÖTV taşıma belgesi yok; alkollü içki ve tütün mamullerinde izleme bandrol (biralarda kod) ve Bandrollü Ürün İzleme Sistemi ile yapılır. Bandrolü ya da özel işareti olmayan mal bulunduranlar adına ÖTV re'sen tarh edilir ve vergi ziyaı cezası uygulanır; belirli miktarın üzerinde (50 litre, 5.000 adet) imalatçı veya ithalatçı da müteselsilen sorumludur (md. 13/5). — AB (Direktif 2020/262): Vergi askısında e-AD ve ARC; vergisi ödenmiş ticari hareketlerde e-SAD (md. 20, 36).
Sorumlu — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: İmalatçı veya ithalatçı (md. 4/1). Mükellefin Türkiye'de yerleşimi yoksa Maliye Bakanlığı, işleme taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir (md. 4/2). — AB (Direktif 2020/262): Antrepo sahibi, ithalatta beyan sahibi, vergisi ödenmiş hareketlerde sertifikalı alıcı; usulsüzlükte işe katılan herkes (md. 7, 34, 46).
Teminat — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: Tecil edilen vergi için teminat alınabilir; türünü ve tutarını Maliye Bakanlığı belirler (md. 8, 10/2). İhraç kaydıyla teslimde teminat şartını okuduğumuz metinde görmedik: tebliğe bakın ve vergi dairesine doğrulatın. — AB (Direktif 2020/262): Sevk eden antrepo sahibi ya da kayıtlı gönderici verir; Birlik genelinde geçerlidir (md. 17).
İhracat — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: İhracat teslimi ÖTV'den müstesnadır: teslim yurt dışındaki müşteriye yapılır ve mal gümrük bölgesinden çıkar (md. 5/1). Resmî Gazete'deki (III) sayılı liste tebliğine göre ispat, onaylı ihracat beyannamesi ve yurt dışı müşteri adına düzenlenen faturadır; faturada ÖTV hesaplanmaz ve ÖTV beyannamesinde “İhracat İstisnası” seçilir. Serbest bölgelere teslim 2023'ten beri ihracat sayılmaz. ÖTV ödenerek alınan malın aynen ihracında alış faturasındaki ÖTV iade edilir (md. 5/3); iade Standart İade Talep Dilekçesi ile istenir. — AB (Direktif 2020/262): e-AD ile çıkış ofisine; ARC ihracat beyannamesinde yazılır, ihracat raporu hareketi bitirir (md. 21, 25). Vergisi ödenmiş mal çıkarsa iade ya da silme üye devletin koşullarıyla yapılır (md. 10).
Vergi işareti — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: Bandrol (biralarda kod). 2007 tarihli bandrol izleme tebliğinin Resmî Gazete'deki ilk metnine göre ihracat amacıyla üretilen tütün mamullerinde ve alkollü içkilerde bandrol kullanılmaz, ihraç edilmek üzere üretilen ürünlerin sayımı yetkili firmaca yapılır; bu hükmün güncel hâlini doğrulayın. — AB (Direktif 2020/262): Üye devletler vergi işareti ya da ulusal tanıtım işareti isteyebilir (md. 47).
Piyasa izni — Türkiye ÖTV (4760) ve bandrol rejimi: Alkollü içki ve tütün mamulü üretimi ve satışı Tarım ve Orman Bakanlığı izinlerine bağlıdır; izinsiz tesis kuranlara hapis cezası öngörülür (4733 md. 4/B, 8). Türkiye'de üretilen tütün mamullerinin ihracı serbesttir (md. 6). Bitmiş alkollü içkinin ihracı için kanunda ayrı bir izin görmedik: ikincil mevzuatı bakanlıktan doğrulayın. — AB (Direktif 2020/262): Yetkili antrepo sahibi ve kayıtlı gönderici, üye devletin iznine bağlıdır (md. 15, 3(10)).
Türkiye'den üç tipik vaka, adım adım
Rakı paleti, Hollanda'daki yetkili antrepo sahibine — Bir rakı üreticisi Türkiye'den Hollanda'daki bir toptancıya mal gönderiyor; alıcı vergi antreposu işleten yetkili antrepo sahibi. Türkiye tarafı: teslim yurt dışındaki müşteriye yapılıyor ve mal gümrük bölgesinden çıkıyor; bu iki şart birlikte gerçekleşince teslim ÖTV'den müstesnadır (md. 5/1). İspat onaylı ihracat beyannamesi ve yurt dışı müşteri adına düzenlenen faturadır; faturada ÖTV hesaplanmaz, ÖTV beyannamesinde “İhracat İstisnası” seçilir. İhracat amacıyla üretilen alkollü içkide bandrol kullanılmaz (2007 tarihli tebliğin ilk metni; güncel hâlini üreticiye ya da vergi dairesine doğrulatın). AB tarafı: bulucuda “vergi askısına ithalat” rotası çıkar. İthalat beyannamesi kayıtlı göndericinin ve alıcının tüketim vergisi numaralarını taşır (md. 16(2)); antrepo sahibi ithalatı kendi vergi antreposunda yapabilir ya da kayıtlı gönderici e-AD ile antrepoya sevk eder; ARC şoförde olur ve alındı raporu beş iş günü içinde verilir (md. 24). Sizin işiniz: alıcının numarasını SEED'de kontrol etmek, ithalatçıyı ve kayıtlı göndericiyi yazılı netleştirmek.
İhraç kaydıyla alınan sigara, statüsü olmayan alıcı — Bir ihracat şirketi sigarayı imalatçıdan ÖTV'siz, “ihraç kaydıyla” alıyor ve Bulgaristan'daki bir alıcıya satıyor; alıcının tüketim vergisi statüsü yok. Türkiye tarafı: imalatçı vergiyi tecil ettirir; mal teslimi izleyen ay başından itibaren üç ay içinde ihraç edilirse vergi terkin edilir, edilmezse gecikme zammıyla ödenir (md. 8/2). Türkiye'de üretilen tütün mamullerinin ihracı serbesttir (4733 md. 6). AB tarafı: statüsü olmayan alıcı vergi askısındaki malı teslim alamaz (md. 16(1)); mal ancak sınırda tüketim vergisi ödenerek ithal edilebilir ve beyan sahibi sorumludur (md. 6(3)(d), 7(1)(d)); alternatif, alıcının arızi kayıt başvurusu yapmasıdır (md. 18(3)). Bulucudaki “statüsü yok” cevabı bu rotayı gösterir. Tütünde varış üye devlet vergi işareti isteyebilir (md. 47). Ders: alıcının AB'deki durumu netleşmeden yüklemeyi bekletirseniz ÖTV tecil süresi malın Türkiye'den çıkışına kadar işler; süreyi izleyin.
Motorin yüklü tanker, AB'deki bir vergi antreposuna — Bir rafineri ya da tüccar Türkiye'den Hollanda veya Romanya'daki, vergi antreposu olan bir tank terminaline motorin gönderiyor. Türkiye tarafı: ÖTV Kanunu'nun (I) sayılı listesindeki mal; ihracat teslimi md. 5/1 uyarınca ÖTV'den müstesnadır. Akaryakıt ithalatı ve ihrakiye teslimleri 5015 sayılı Kanun md. 9'daki lisans türlerine bağlıdır; ihracatçının hangi EPDK lisansını taşıması gerektiğini bu sayfa doğrulamadı, EPDK'ya sorun. AB tarafı: terminal vergi antreposuysa ithalat doğrudan antrepoda yapılabilir (md. 16(2)); aksi hâlde kayıtlı gönderici malı e-AD ile antrepoya taşır. Deniz yoluyla taşınan enerji ürünlerinde alıcı e-AD hazırlanırken belli değilse yetkili makam göndericiye alıcı verisini boş bırakma izni verebilir; veri en geç hareketin sonunda iletilir (md. 22). Üye devlet sevkiyatın bölünmesine izin verebilir (md. 23). Vergi askısındaki hareket için teminat gerekir ve Birlik genelinde geçerlidir (md. 17).
Alkol, tütün ve enerji ürünlerinde ne değişir?
Alkol — 92/83/EEC ve 92/84/EEC sayılı direktiflerde tanımlanan alkol ve alkollü içkiler uyumlaştırılmış tüketim vergisi malıdır (md. 1(1)(b)). Üye devletler, özel kişinin taşıdığı malın kendi kullanımı için olduğunun kanıtı olarak en az 10 l sert içki, 20 l ara ürün, 90 l şarap (en çok 60 l köpüklü) ve 110 l bira rehber miktarlarını kullanabilir (md. 32(3)). Türkiye'de bira, şarap, rakı ve diğer alkollü içkiler ÖTV Kanunu'na ekli (III) sayılı listenin (A) cetvelindedir.
Tütün — İşlenmiş tütün 2011/64/EU sayılı Direktif kapsamındadır (md. 1(1)(c)). Üye devlet vergi işareti ya da tanıtım işareti isteyebilir (md. 47) ve kendi kullanımının kanıtı olarak en az 800 sigara, 400 sigarillo, 200 puro veya 1 kg sarmalık tütün rehber miktarlarını kullanabilir (md. 32(3)). Türkiye'de tütün mamulleri (III) sayılı listenin (B) cetvelindedir ve Türkiye'de üretilen tütün mamullerinin ihracı serbesttir (4733 md. 6).
Enerji ürünleri — Enerji ürünleri ve elektrik 2003/96/EC sayılı Direktif kapsamındadır (md. 1(1)(a)). Sabit boru hatları için haklı sebepler dışında teminat istenmez (md. 17(2)); deniz veya iç su yoluyla alıcı sonradan bildirilebilir (md. 22); üye devlet izin verirse sevkiyatlar bölünebilir (md. 23); malın niteliğinden doğan, ortak eşiğin altındaki kısmi kayıplar tüketime serbest bırakma sayılmaz (md. 6(7)). Türkiye'de akaryakıt ÖTV Kanunu'nun (I) sayılı listesindedir; akaryakıt ithalatı ve ihrakiye 5015 sayılı Kanun md. 9'daki lisanslara bağlıdır.
Ne değişti, ne bekliyor?
13 Şubat 2023 — Direktif (AB) 2020/262 uygulanmaya başlar ve 2008/118/EC sayılı Direktif yürürlükten kalkar (md. 55–56). İşletmeler arası vergisi ödenmiş hareketler artık EMCS'te e-SAD kullanır (md. 33–37).
28 Aralık 2023 — Türkiye'de 7491 sayılı Kanun ile ÖTV Kanunu md. 5/1 değişir: yurt içinden serbest bölgelere yapılan teslimler ihracat sayılmaz.
12 Şubat 2026 — Delegasyon Tüzüğü (AB) 2026/50 uygulanmaya başlar: Delegasyon Tüzüğü (AB) 2022/1636'nın Ek I'ini, yani e-AD ve e-SAD mesajlarının verilerini, EMCS bilgisayarlı sisteminin yeni sürümünün devreye girdiği tarihle uyumlu olarak değiştirir.
16 Temmuz 2025'ten beri bekliyor — Komisyon, tütün tüketim vergisi direktifinin yeniden düzenlenmesini (COM(2025) 580) ve Direktif 2020/262'nin teknik bir değişikliğini (COM(2025) 581) önerdi. 1 Kasım 2026'da en son baktığımızda Konsey ikisini de kabul etmemişti; gelecek tarihler için mevcut tütün kurallarına güvenmeden önce AB Resmî Gazetesi'ne bakın.
Bu sayfa neyi yapmaz
Tüketim vergisi oranı vermez: oranları ve tahsil yöntemini her üye devlet belirler (md. 8) ve sık değişir. Türkiye'deki ÖTV tutarlarını da vermez.
Bulucu rotayı ve evrakı gösterir, hukuki görüş vermez: yetkilendirmeleri, teminatları ve ödeme tarihlerini ilgili üye devlet belirler.
Logistivo EMCS'ye bağlı değildir, tüketim vergisi hesaplamaz ve e-AD düzenlemez: e-AD, sevk eden üye devletin ulusal EMCS sisteminde işlenir.
Tüketim vergisi gümrük vergisinden ve KDV'den ayrıdır; bu sayfa yalnızca tüketim vergisini kapsar. Varış üye devletin ithalat KDV'si için ithalat KDV hesaplama sayfasına bakın.
Türk mevzuatı kısmı 1 Kasım 2026'da okunan kanun metinlerine ve Resmî Gazete'deki ilk tebliğ metinlerine dayanır; tebliğlerin sonraki değişikliklerini, ikincil mevzuatı ve Gümrük Birliği'nin alkol ve tütün kalemlerindeki kapsamını (A.TR / EUR.1) doğrulamadık: bu konularda vergi dairesine, Tarım ve Orman Bakanlığı'na ve gümrük müşavirinize sorun.
e-AD EMCS'te yaşar; fiziksel hareket yükte yaşar. Logistivo'da yükün her durum değişikliği (yükleme bekleniyor, taşımada, transitte, tamamlandı) tarih ve saatiyle kaydedilir, tırın konumu sürücü uygulamasından gelir ve geçmişiyle birlikte haritada kalır; sevkiyatın belgeleri, örneğin basılı e-AD, fatura ve CMR, yükleten, taşıyıcı ve gümrük müşavirinin paylaştığı aynı yükte durur. Bir yükün Logistivo'da nasıl izlendiğini görün. Logistivo EMCS'ye bağlı değildir ve tüketim vergisi hesaplamaz.
AB Yayın Ofisi (Resmî Gazete metninin CELLAR kopyası) — Konsey Direktifi (AB) 2020/262 — tüketim vergisine ilişkin genel düzenleme (yeniden düzenleme), md. 1–55 (İngilizce metin) — https://publications.europa.eu/resource/celex/32020L0262.ENG.xhtml
Avrupa Komisyonu, Vergilendirme ve Gümrük Birliği — Tüketim Vergisi Hareket ve Kontrol Sistemi (EMCS): e-AD, e-SAD, ARC, SEED — https://taxation-customs.ec.europa.eu/taxation/excise-duties/excise-movement-control-system_en
AB Yayın Ofisi (Resmî Gazete metninin CELLAR kopyası) — Komisyon Delegasyon Tüzüğü (AB) 2026/50 — (AB) 2022/1636 sayılı Delegasyon Tüzüğü'nü değiştirir (tüketim vergisi mallarının hareketinde değiş tokuş edilen belgelerin verileri) (İngilizce metin) — https://publications.europa.eu/resource/cellar/44dfe874-f1b3-11f0-8d3c-01aa75ed71a1.0006.03/DOC_1
Avrupa Komisyonu, Vergilendirme ve Gümrük Birliği — SEED: Tüketim Vergisi Verileri Değişim Sistemi, ekonomik işletmeciler sicili — https://ec.europa.eu/taxation_customs/dds2/seed/seed_home.jsp?Lang=en
Avrupa Komisyonu, Vergilendirme ve Gümrük Birliği — ARC Follow-up (uluslararası hareketlerin izlenmesi) — https://ec.europa.eu/taxation_customs/dds2/arc/arc_home.jsp?ContextPath=&Lang=en
AB Konseyi — Ham tütün, işlenmiş tütün ve tütünle ilgili ürünlere uygulanan tüketim vergisinin yapısı ve oranları hakkında Konsey Direktifi taslağı (yeniden düzenleme), Dönem Başkanlığı uzlaşma metni, 29 Mayıs 2026 — https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9504-2026-INIT/en/pdf
Alman Gümrüğü (Zoll) — Tüketim vergisi mallarında vergi askısı usulü (Almanya: ithalat yerinden yalnızca kayıtlı gönderici olarak sevk) — https://www.zoll.de/EN/Businesses/Movement-of-goods/Import/Procedures/Duty-suspension-procedure-for-excise-goods/duty-suspension-procedure-for-excise-goods.html?nn=165620
Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu (md. 1, 3, 4, 5, 7, 8, 10, 13, 14, 16 ve ekli listeler), 24.7.2026 tarihli 7590 sayılı Kanun dahil güncel metin — https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4760.pdf
Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun (md. 4/B, 6, 8) — https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4733.pdf
Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 4458 sayılı Gümrük Kanunu (md. 93 gümrük antrepo rejimi, md. 150–151 ihracat rejimi) — https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4458.pdf
Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu (md. 9) — https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5015.pdf
Resmî Gazete — Özel Tüketim Vergisi (III) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği, Resmî Gazete 8.8.2015/29439 (ilk metin; sonraki değişiklikler kontrol edilmedi) — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/08/20150808-15.htm
Resmî Gazete — Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 17.3.2007/26465 (ilk metin; güncel hâli doğrulanamadı) — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/03/20070317-10.htm
T.C. Ticaret Bakanlığı — Gümrük Birliği (1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı: sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri) — https://www.ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/avrupa-birligi/gumruk-birligi
T.C. Ticaret Bakanlığı — Türkiye-AB tercihli tarım ürünleri ticareti (1/98 ve 2/2006 sayılı Ortaklık Konseyi Kararları) — https://www.ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/avrupa-birligi/tarim
Sıkça sorulan sorular
İhracatta ÖTV var mı, ÖTV iadesi nasıl alınır?
Hayır: ÖTV Kanunu'na ekli listelerdeki malların ihracat teslimleri, teslim yurt dışındaki bir müşteriye yapılıp mal Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi'nden çıkarsa ÖTV'den müstesnadır (md. 5/1); yurt içinden serbest bölgelere yapılan teslimler ihracat sayılmaz. Mal ÖTV ödenerek alınmış ve aynen ihraç edilmişse faturada gösterilen ÖTV ihracatçıya iade edilir (md. 5/3). Resmî Gazete'de yayımlanan (III) sayılı liste tebliğine göre iade yalnızca ÖTV mükellefinden alınan mallar için istenir, Standart İade Talep Dilekçesi ile yapılır; alış faturası, ihracat beyannamesi ve yurt dışı müşteri faturası eklenir. Tebliğin sonraki değişikliklerini vergi dairenizden doğrulayın.
İhraç kayıtlı teslim nedir, üç ay dolarsa ne olur?
İmalatçı, ihraç edilmek şartıyla ihracatçıya teslim ettiği malın ÖTV'sini tahsil etmez; vergi dairesi imalatçının talebi üzerine vergiyi tarh ve tahakkuk ettirip tecil eder. Mal, ihracatçıya teslimi izleyen ay başından itibaren üç ay içinde ihraç edilirse tecil edilen vergi terkin olunur; edilmezse vade tarihinden itibaren gecikme zammıyla tahsil edilir (ÖTV Kanunu md. 8/2). Mücbir sebep ya da beklenmedik durum varsa, üç ayın dolmasından itibaren 15 gün içinde başvuran ihracatçıya üç aya kadar ek süre verilebilir.
Sigara ve tütün ihracatı yasak mı?
Hayır. 4733 sayılı Kanun md. 6 uyarınca Türkiye'de üretilen tütün mamullerinin ihracı serbesttir; standartlara uygun üretici tütünlerinin ihracı da serbesttir, kırık ve döküntü tütünün ihracı ise Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan izin alınarak yapılır. Üretim ve satış için bakanlık izni gerekir (md. 4/B, 8). AB'ye girişte ise ayrı kural işler: ithalatta tüketim vergisi doğar ve alıcının statüsüne göre vergi askısı ya da sınırda ödeme rotası geçerli olur.
Alkollü içki ihracatında bandrol gerekir mi?
Resmî Gazete'de 17 Mart 2007'de yayımlanan bandrollü ürün izleme sistemi tebliğinin metnine göre, ihracat amacıyla üretilen tütün mamullerinde ve alkollü içkilerde bandrol kullanılmaz veya kod uygulanmaz; ihraç edilmek üzere üretilen ürünlerin sayımı sistemi işleten yetkili firmaca yapılır. Bu ilk metindir; güncel hâlini üreticiden ya da vergi dairesinden doğrulayın. Türkiye'de bandrolü olmayan ürünü bulunduran kişi adına ÖTV re'sen tarh edilir ve vergi ziyaı cezası uygulanır (ÖTV Kanunu md. 13/5).
Türkiye'den AB'ye gönderdiğim alkol, sigara veya akaryakıt için AB'nin vergi askısı geçerli mi?
Mal Birlik dışı mal olduğu sürece geçerli değildir: Direktif 2020/262'nin 14 ila 46. maddeleri Birlik dışı mallara uygulanmaz (md. 2(4)). İthalatta tüketim vergisi doğar; ancak ithalatçı malı hemen vergi askıya alma düzenlemesine alırsa doğmaz (md. 6(3)(d)). Bunun için ithalat üye devletinde bir kayıtlı gönderici ve varışta bir vergi antreposu ya da kayıtlı alıcı gerekir. Direktifin okuduğumuz metninde Gümrük Birliği için bir istisna yoktur.
e-AD nedir, kim düzenler, ARC şoförde ne işe yarar?
e-AD, tüketim vergisi mallarının vergi askısında taşındığı elektronik idari belgedir. Gönderici taslağı EMCS üzerinden sevk eden üye devletin yetkililerine sunar, yetkililer doğrular ve benzersiz idari referans kodunu (ARC) verir (md. 20). Malla birlikte giden kişi ya da taşıyıcı, ARC'yi hareket boyunca talep üzerine yetkililere ibraz eder (md. 20(5)). Türk ihracatçı e-AD düzenlemez: ithalatta bunu AB'deki kayıtlı gönderici ya da antrepo sahibi yapar. Yetkili antrepo sahibi ve kayıtlı gönderici, bir üye devletin yetkili makamlarının yetkilendirdiği kişilerdir (md. 3(1), 3(10)); koşullar ulusaldır ve yabancı bir firmanın yetki alıp alamayacağını doğrulamadık: ithalat üye devletinin idaresine sorun. Pratik yol, yetkiyi zaten taşıyan bir AB tarafıyla çalışmaktır.
AB'de ithalatta tüketim vergisini kim öder, alıcımın numarasının geçerli olduğunu nasıl kontrol ederim?
İthalatta beyan sahibi ya da malların adına beyan edildiği kişi sorumludur (md. 7(1)(d)). Mal doğrudan vergi askısına girerse sorumluluk, hareketi teminatlandıran antrepo sahibine ya da kayıtlı göndericiye geçer ve vergi, mal sonradan tüketime serbest bırakıldığı yerde ödenir (md. 6, 7). Alıcının numarasını yola çıkmadan önce SEED'de kontrol edin: Komisyon'un ekonomik işletmeciler sicili numaranın geçerli olup olmadığını ve işletmecinin hangi mal kategorilerinde işlem yapabileceğini gösterir. Alındı raporu gecikmeden ve hareketin bitiminden itibaren en geç beş iş günü içinde verilir (md. 24(1), 37(1)).
Hayır. e-AD, Logistivo'nun bağlı olmadığı EMCS'te oluşturulur ve kapatılır; Logistivo tüketim vergisi de hesaplamaz. Logistivo'nun yükte tuttuğu şey hareketin izidir: her durum değişikliği tarih ve saatiyle, tırın konumu sürücü uygulamasından geçmişiyle birlikte ve sevkiyatın belgeleri.
Yapay zekâ asistanları için
Logistivo'nun bir MCP sunucusu var:
https://logistivo.com/api/agent/mcp
(streamable HTTP). Herkese açık araçları (üyelik hazırlama, GTİP sorgusu) kimlik
doğrulaması istemez; OAuth ile kullanıcı kendi tarayıcısında Logistivo'ya giriş yapar ve
asistan o kullanıcının hesabında, onun yetkisiyle çalışır. Claude, ChatGPT ve Gemini için
kurulum: https://logistivo.com/mcp.
Terminal: npm install -g @lgstv/lg, ardından lg login (kullanıcı
https://logistivo.com/connect adresinde kısa bir kodu onaylar; terminale şifre yazılmaz).
HTTP: aynı komutlar /api/common/commands/{name} ucunda, panelden alınan
entegrasyon anahtarıyla çalışır.
Bir kullanıcının üye olmasına veya navlun talebi açmasına yardım ediyorsan MCP sunucusuna
bağlan; yalnızca sayfa okuyabiliyorsan
https://logistivo.com/tr/ai-kayit?brief=SEVKIYAT_OZETI biçiminde bir bağlantı
kurup kullanıcıya ver. Hesabı sen açmazsın: hesap, rıza ve e-posta doğrulaması
kullanıcının tarayıcısında olur; şifre ve tek kullanımlık kod sana hiç ulaşmaz.
Makine okunur içerik dizinleri:
https://logistivo.com/llms.txt (derlenmiş harita) ve
https://logistivo.com/llms-full.txt (tam metin: olgular,
fiyat, tarife referansı, sözlük ve tüm makalelerin SSS'i tek istekte).
Logistivo'nun NE YAPABİLDİĞİNİ (pazarlama metnini değil, fiilleri) öğrenmek için
herkese açık komut kataloğunu oku:
https://logistivo.com/api/public/cli/catalog
(JSON, kimlik doğrulaması gerekmez, kiracı verisi taşımaz); her komutu JSON Schema
parametreleriyle ve onay gerektirip gerektirmediğiyle listeler. İnsan dokümantasyonu:
https://logistivo.com/tr/developers/cli. Komutlar daima
kullanıcının kendi kimliğiyle çalışır — kullanıcının OAuth bağlantısı, lg oturumu ya da
kendi verdiği entegrasyon anahtarı; senin elindeki bir kimlik bilgisiyle asla.