Yük Emniyeti Hesaplama: Kaç Spanzet Gerekir? (EN 12195-1)
Yük emniyeti her yön için ayrı hesaplanır: bağlama yükün ağırlığının 0,8 katını öne, 0,5 katını yanlara ve 0,5 katını geriye doğru tutmalıdır (EN 12195-1; AB'de 2014/47/AB Direktifi Ek III); sürtünme bunun μ × ağırlık kadarını taşır, kalanını blokaj ve bağlama elemanları karşılar. Üstten bağlamada yalnız ön gerdirme kuvveti STF sayılır: 400 daN'lik bir spanzet 80° açıyla μ 0,45'te yana yaklaşık 6.571 kg, öne ise yalnız 826 kg tutar – bu yüzden yük ön duvara dayanır. Logistivo'da ağırlık, yükleme metresi, istiflenebilirlik ve araç tipi yükün kaydında durur; sürücü uygulaması dorsenin teslimini fotoğrafla kayda geçirebilir.
Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi · Avrupa Komisyonu, DG MOVE · EUR-Lex · Birleşmiş Milletler, Treaty Series · UNECE · Overheid.nl · DVSA (GOV.UK).
Verinin güncellenme tarihi:
.
Yükünüz ne kadar bağlama kuvveti ister – öne, yana ve geriye?
Yükünüz ne kadar bağlama kuvveti ister – öne, yana ve geriye? — Ağırlığı, temas eden yüzeyleri ve spanzetlerinizi girin; hesaplayıcı öne, yana ve geriye doğru bağlamanın EN 12195-1'e göre tutup tutmadığını gösterir.
EN 12195-1 formülleriyle, Avrupa Komisyonu'nun yük emniyeti kılavuzunun (2014) uyguladığı biçimde yapılan bir planlama tahminidir: tek rijit yük bloğu, ağırlık merkezi ortada, karayolu taşıması. Gönderenin, taşıyıcının ve sürücünün sorumluluğunun ya da sertifikalı bir hesap veya testin yerini tutmaz.
Yük bloğunun ölçüleri — Uzunluk × genişlik × yükseklik (metre); ağırlık merkezi ortada kabul edilir (devrilme kontrolü). Birden çok sıra veya kat varsa her bölümü ayrı hesaplayın.
Test raporundaki μ — Yalnız EN 12195-1 Ek B ve E'ye göre kanıtla.
STF (etiket) — STF = etiketteki standart gerdirme kuvveti (EN 12195-2). Üstten bağlamada LC değil STF sayılır; hesaplayıcı LC'yi yalnız devrilme kontrolünde kullanır (0,5 × LC).
Yatay açı β — β = aracın boyuna ekseniyle açı. Dört bağlama hesaplanır; her yönde ikisi çalışır.
AB – EN 12195-1 ve 2014/47/AB Direktifi — öne 0,8 · yana 0,5 (devrilme riskinde 0,6) · geriye 0,5 × yük ağırlığı; sürtünme katsayısı standardın tablosundan. — 2014/47/AB Direktifi, Ek III madde I.1; AB kılavuzu 2014, bölüm 1.4
Büyük Britanya – DVSA — DVSA rehberi bağlamanın yükün tüm ağırlığını öne, yarısını yana ve geriye tutmasını ister; kendi hesabınızda test edilmiş veya sertifikalı bir değer yoksa μ 0,2 kullanılır. Hesaplayıcı bu değerleri EN 12195-1 formüllerine koyar. — DVSA, Securing loads on HGVs and goods vehicles, bölüm 2
EN 12195-1 sürtünme katsayıları: dorse tabanınız için hangi μ geçerli? — Sürtünme atalet kuvvetinin bir kısmını taşır – ama yalnız yüzeyler süpürülmüş, yağ, buz ve kardan arınmışsa; aksi hâlde en fazla μ 0,2. Tablo, AB kılavuzunda yayımlanan EN 12195-1:2010 Ek B özetidir.
Kereste · Kereste / ahşap palet – kontrplak veya laminat taban — μ 0,45
Çelik ve metal · Çelik sandık – kontrplak veya laminat taban — μ 0,45
Çelik ve metal · Çelik sandık – oluklu alüminyum — μ 0,30
Çelik ve metal · Çelik sandık – paslanmaz çelik sac — μ 0,20
Beton · Pürüzlü beton – kereste takozlar — μ 0,70
Beton · Düz beton – kereste takozlar — μ 0,55
Kaydırmaz ped · Kauçuk kaydırmaz ped — μ 0,60 — Temiz yüzey, kuru veya ıslak; doğrudan bağlamada f_μ 0,75 yerine 1,0. Daha yüksek değer yalnız test sertifikasıyla.
Diğer · Kendi değeriniz (test raporu) — test değeri — Yalnız EN 12195-1 Ek B ve E'ye göre kanıtla.
Süpürülmemiş, kırağılı, buzlu veya karlı yüzeyde en fazla μ = 0,2 alınır; yağlı yüzeylerde ayrıca dikkat (EN 12195-1, Ek B, not a).
Doğrudan bağlamada yük, bağlama elemanları kuvveti almadan önce biraz kayar; bu yüzden sürtünme katsayısının %75'i kullanılır (f_μ = 0,75), kauçuk pedde %100'ü.
CTU Kodu (IMO/ILO/UNECE) Ek 7, Ekli 2, kereste değerlerini ahşap paletler için de verir.
Kasa kodu yok / yük duvara dayalı değil — EN 12642 kasa kodu yoksa ya da yük duvara değmiyorsa blokaj hesaba katılmaz – tüm kuvvet sürtünme ve bağlamadan geçer. — AB kılavuzu 2014, bölüm 2.2–2.3
EN 12642 L – tenteli dorse — Ön duvar 0,4 × taşıma kapasitesi, en fazla 5.000 daN; arka duvar 0,25 × taşıma kapasitesi, en fazla 3.100 daN; L kodlu tentenin brandası yalnız hava koşullarına karşı korur (yana 0). — EN 12642; AB kılavuzu 2014, bölüm 2.1–2.3
EN 12642 L – kapalı kasa — Ön duvar 0,4 × taşıma kapasitesi (en fazla 5.000 daN), arka duvar 0,25 × taşıma kapasitesi (en fazla 3.100 daN), yan duvarlar 0,3 × taşıma kapasitesi, düzgün yayılı. — EN 12642; AB kılavuzu 2014, bölüm 2.1–2.3
EN 12642 XL – güçlendirilmiş kasa — Ön duvar 0,5 × taşıma kapasitesi, arka duvar 0,3 × taşıma kapasitesi, yan duvarlar 0,4 × taşıma kapasitesi (boy boyunca ve iç yüksekliğin en az %75'inde). Kılavuza göre XL araçta dört yandan bloke edilmiş yük μ 0,3'ten itibaren ek bağlama gerektirmez. — AB kılavuzu 2014, bölüm 2.1–2.2 ve 6
Hangi yöntem: blokaj, üstten bağlama mı doğrudan bağlama mı? — EN 12195-1'in üç temel yöntemi etiketin farklı değerleriyle hesaplar. Karıştırmak sonucu katlarca saptırır.
Üstten bağlama (sürtünmeli bağlama) — Yükün üstünden geçen spanzetler yükü tabana bastırır ve sürtünmeyi artırır. — Üstten bağlamada yalnız ön gerdirme sayılır: 50 daN el kuvvetiyle çekilen cırcır STF'yi verir ve bu kuvvet yükü tabana bastırır. Kaymaya karşı LC'nin rolü yoktur. Yöntem en çok yana ve geriye işe yarar; öne çok sayıda spanzet gerekir, bu yüzden önde genellikle blokaj yapılır. — n ≥ (c − μ) · m · g · f_s / (2 · μ · sin α · STF)
Açı olabildiğince dik: kılavuz tabloları 75–90° için geçerli; 30°'nin altında başka yöntem seçilir.
f_s = öne 1,25, yana ve geriye 1,1.
Esneyen yüklerde ön gerdirme yolda çoğu zaman %50'ye veya altına düşer – yeniden gerin ya da başka yöntem kullanın.
Sürtünme yoksa (μ = 0) üstten bağlama hiçbir şey tutmaz.
Çapraz bağlama (doğrudan bağlama) — Dört bağlama, yükün bağlama noktalarını doğrudan araca bağlar. — Doğrudan bağlamada yük biraz kıpırdadığı anda kuvveti bağlama elemanının kendisi alır – bu yüzden LC ve sürtünmenin yalnız %75'i sayılır (f_μ = 0,75). Her yönde dört bağlamanın ikisi çalışır. Sabit bağlama noktası olan makineler ve ağır tek parçalar için uygundur. — LC ≥ m · g · (c − μ·f_μ) / (2 · (μ·f_μ · sin α + cos α · cos β))
Yana doğru cos β yerine sin β kullanılır (β = boyuna eksenle açı).
Yük ayrıca bloke edilmiyorsa yatay açı β tercihen 30–45°; düşey açı α olabildiğince düz.
Ön gerdirme en fazla 0,5 × LC; kayışlar %7'ye kadar uzar.
Kılavuzun hızlı bağlama rehberi 2.000 daN'lik bağlama noktalarını esas alır – noktanın taşıdığından fazla LC hesaba katılmaz.
Blokaj (takozlama) — Yük ön, arka veya yan duvara dayalı, boşluklar doldurulmuş. — En güvenilir yöntem: kuvvet doğrudan kasaya geçer. Bir duvarın ne kadar taşıdığı EN 12642 kasa koduna göre taşıma kapasitesinin (P) bir oranıdır. Blokaj ve bağlama toplanabilir. — F = m · g · (c − μ) ≤ F_B
Tam blokajda her yatay yöndeki boşlukların toplamı 15 cm'yi geçmemeli; çelik, beton, taş gibi yoğun ve rijit yüklerde daha da az.
Devrilmeye yatkın yük ağırlık merkezinin üstünden bloke edilir.
Blokaj kapasitesi ile bağlama kapasitesi toplanır (EN 12195-1).
Hesaplayıcının kullandığı değerler — Araçtaki her sayı, kaynağıyla birlikte.
Yerçekimi ivmesi — g = 9,81 m/s² → kg başına 0,981 daN — 1 daN = 10 N; atalet kuvveti daN olarak kütle × 0,981 × c'dir. — AB kılavuzu 2014, bölüm 6
İvme katsayıları — c öne 0,8 · yana 0,5 · geriye 0,5 · c_z 1,0 — Bağlama, yük ağırlığının 0,8 katını öne, 0,5 katını yana ve 0,5 katını geriye tutmalıdır; devrilme riski varsa yana 0,6. — 2014/47/AB Direktifi, Ek III madde I.1; EN 12195-1:2010
Kayma riski yok — μ ≥ c — Sürtünme katsayısı bir yönün ivme katsayısına eşit veya ondan büyükse yük o yönde kaymaz. — AB kılavuzu 2014, Ek 2 (hızlı bağlama rehberi)
Üstten bağlamada güvenlik katsayısı — f_s = öne 1,25 · yana ve geriye 1,1 — Üstten bağlamada ve devrilme kontrolünde uygulanır. — EN 12195-1, denklem 10; AB kılavuzu 2014, bölüm 6.1
Doğrudan bağlamada sürtünme çarpanı — f_μ = 0,75 (kauçuk ped: 1,0) — Bağlamalar devreye girmeden yük biraz kayar; dinamik sürtünme geçerlidir ve katsayının %75'i alınır. — EN 12195-1, denklem 35 ve Ek B; AB kılavuzu 2014, Ek 2, A.2.6
Kirli veya buzlu taban — μ ≤ 0,2 — Temas yüzeyleri süpürülmemişse veya kırağı, buz ve kardan arınmamışsa 0,2'den büyük sürtünme katsayısı kullanılamaz. — EN 12195-1, Ek B, not a
STF mi LC mi? — Üstten bağlama standart gerdirme kuvveti STF ile, doğrudan bağlama ve blokaj LC'ye (bağlama kapasitesi) kadar kuvvetlerle hesaplanır; etikette iki LC varsa küçüğü geçerlidir. — AB kılavuzu 2014, bölüm 4.1.1 ve 5.6
Devrilme kontrolü — b > c · d ise kararlı — Ağırlık merkezi ortadaysa: yana Y/G 2'nin altında, öne Y/U 1,25'in altında, geriye Y/U 2'nin altında olmalı. Yük yana devrilebiliyorsa hesaplayıcı üstten bağlamada c = 0,5 ile STF'den ve c = 0,6 ile 0,5 × LC'den çıkan değerlerin küçüğünü alır. — EN 12195-1, denklem 3 ve 16; AB kılavuzu 2014, bölüm 6.2
Doğrudan bağlamada ve boyuna devrilme — Bu durumları araç hesaplamaz: devrilmeye yatkın yükü ağırlık merkezinin üstünden bloke edin ya da üst kenarından yaylı bağlamayla sabitleyin ve EN 12195-1'e göre doğrulayın. — AB kılavuzu 2014, bölüm 5.3 ve 5.5.4
Gezinmeye karşı en az bağlama — her 4 t için 1 üstten bağlama — Kayma ve devrilme riski olmasa bile kılavuz, bloke edilmemiş yük için titreşimle gezinmeye karşı her 4 t'a en az bir üstten bağlama önerir. — AB kılavuzu 2014, Ek 2, A.2.1
Bağlama noktaları — nokta başına 2.000 daN (hızlı rehber) — Hızlı rehberin tabloları 2.000 daN'lik bağlama noktaları, LC 1.600 daN ve STF 400 daN'lik kayışlar varsayar; noktaların taşıdığından fazla LC veya STF hesaba katılmaz. — AB kılavuzu 2014, Ek 2, A.2.3 ve A.2.12
Üstten bağlama açısı — α < 30° → başka yöntem — Tablolar 75–90° için geçerlidir; 30° ile 75° arasında tablo değeri yarıya iner; 30°'nin altında başka yöntem seçilmelidir. Hesaplayıcı sin α'yı tam olarak uygular. — AB kılavuzu 2014, Ek 2, A.2.11
Çapraz bağlamada yatay açı — 30° ≤ β ≤ 45° — Ek blokaj yoksa sürüş yönüyle açı tercihen 30° ile 45° arasındadır; bağlamalar ve noktalar daha yüksek kuvvetleri taşıyorsa başka açılar da kabul edilir. — AB kılavuzu 2014, bölüm 5.5.1
Doğrudan bağlamada ön gerdirme — ≤ 0,5 × LC — Olabildiğince yüksek ama LC'nin yarısını aşmadan – kayışlar %7'ye kadar uzar, yükün her hareketi küçük kalmalıdır. — AB kılavuzu 2014, bölüm 5.5
Yöntemleri birleştirmek — m_B + m_bağlama ≥ m — Blokaj ve bağlama kapasitesi toplanabilir; hesaplayıcı ikisini de emniyete alınan kütleye çevirip toplar – kılavuzun 1. örneğindeki gibi (1,7 t + 7,5 t = 9,2 t). — EN 12195-1; AB kılavuzu 2014, bölüm 5.7 ve 6.1
Hangi ivmelerle hesaplanır – neden öne 0,8 g? — Avrupa standardı EN 12195-1 ve AB'nin yol kenarı denetimleri: yük ağırlığının 0,8 katı öne (ani fren), 0,5 katı yana (viraj, kaçış manevrası) ve 0,5 katı geriye; devrilme riskinde yana 0,6. Bu değerler 2014/47/AB Direktifi Ek III'te yazılıdır; AB'de yol kenarı teknik denetimde yük emniyeti bu değerlere göre kontrol edilir.
EN 12195-1 / 2014/47/AB Direktifi — öne: 0,8 | yana: 0,5 | geriye: 0,5 | yana devrilme: 0,6 — Ek III madde I.1; AB kılavuzu bölüm 1.4
Büyük Britanya – DVSA — öne: 1,0 | yana: 0,5 | geriye: 0,5 | yana devrilme: — — Securing loads on HGVs and goods vehicles, bölüm 2
Türkiye'de 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 65/1-(h), 12/2/2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla, yükün uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan karayoluna düşecek, kayacak, devrilecek veya aracın dengesini bozacak şekilde yüklenmesini açıkça yasaklar; kanun katsayı vermez, teknik ölçü için EN 12195-1 değerleri esas alınabilir.
Örnek: kontrplak tabanda 12 t ahşap palet, EN 12642 L tenteli dorse, yük ön duvara dayalı. — Yük 12.000 kg · Ahşap – kontrplak μ 0,45 · Spanzet STF 4 × 400 daN · öne 0,8: Ön duvar L · yana 0,5: 4 spanzetten 2 · geriye 0,5: 4 spanzetten 2
Bu hesap tek bir yük için – Logistivo'da her yük verisini kendi kaydında taşır — Ağırlık, yükleme metresi, istiflenebilirlik ve araç tipi Logistivo'da yükün kaydındadır, yükleme planı yükün sohbetinde konuşulur, sürücü uygulaması da dorsenin teslimini fotoğrafla kayda geçirebilir.
Yük Yönetimi — Ağırlığı, LDM'si, istiflenebilirliği, araç tipi ve kendi sohbetiyle yük — /tr/load-management
Sürücü Uygulaması — Saat ve GPS damgalı dorse teslim fotoğrafları, canlı konum — /tr/carrier/drivers
LDM hesaplama: tıra kaç palet sığar? — Yükleme metresi, palet ve dorse ağırlığı
Konteynere kaç palet sığar? — 20'lik, 40'lık ve 40 HC yerleşim planı
CMR tazminat hesaplama — Yük hasarında taşıyıcı ne öder, ne zaman ödemez (CMR md. 17)
Dingil ağırlığı hesaplama — Her dingildeki ve şkorbondaki yük, her boşaltmadan önce ve sonra
Her şey tarayıcınızda hesaplanır; hiçbir veri gönderilmez ya da saklanmaz. Sonuç bir planlama tahminidir – belirleyici olan spanzet etiketi, aracın sertifikaları ve gerçek yüklemedir.
Her yön için üç adımda: atalet kuvveti (ağırlık × c katsayısı), eksi sürtünmenin taşıdığı (ağırlık × μ); kalanı blokaj ve bağlama karşılar.
Varsayılan değerlerle örnek: ahşap palet üzerinde 12.000 kg, kontrplak taban (μ 0,45), STF'si 400 daN spanzetler, 80° açı. Yana 0,5 × 12.000 kg × 0,981 = 5.886 daN etki eder, sürtünme bunun 0,45'ini taşır. Tek bir üstten bağlama burada 6.571 kg tutar: yana ve geriye 2 spanzet yeter.
Öne (c = 0,8) aynı spanzet yalnız 826 kg tutar; yalnız üstten bağlamayla 15 spanzet gerekirdi. Bu yüzden yük ön duvara dayanır: EN 12642 L ön duvar 5.000 daN'e kadar taşır ve μ 0,45'te öne yaklaşık 14.562 kg tutar.
AB kılavuzu da aynı hesabı yapar: 55° açıyla 500 daN'lik iki üstten bağlama, μ 0,45'teki ahşap sandığı yana 13,7 t, öne ise yalnız 1,7 t kadar tutar; bir yaylı bağlama öne 7,5 t ekler.
Logistivo'da bu sayılar yükün kaydında — Ağırlık, kap sayısı, yükleme metresi, istiflenebilirlik («istiflenemez», «üzerine hafif yük konulabilir» gibi) ve araç tipi – tenteli, kapalı kasa, mega, lowbed – Logistivo Yük Yönetimi'nde yükün alanlarıdır. Gönderen ve taşıyıcı aynı kayıt üzerinde çalışır; CMR belgesi bu verilerden üretilir.
En elverişsiz yön ne kadar istiyorsa o kadar – bu da en çok sürtünme katsayısına bağlıdır: 12 t için yana μ 0,45'te 2 spanzet yeter, μ 0,3'te 11, süpürülmemiş tabanda (μ 0,2) 25 gerekir.
Tablo, kaydırmaz pedlerin çoğu zaman en ucuz emniyet olduğunu ve önde neden hemen her zaman blokaj yapıldığını gösterir. Kayma ve devrilme riski olmasa bile kılavuz bloke edilmemiş yük için gezinmeye karşı her 4 t'a en az bir üstten bağlama önerir.
Sürtünme katsayısı μ: 0,15 — spanzet başına yana / geriye: 313 kg | spanzet başına öne: 148 kg
Sürtünme katsayısı μ: 0,2 — spanzet başına yana / geriye: 487 kg | spanzet başına öne: 214 kg
Sürtünme katsayısı μ: 0,3 — spanzet başına yana / geriye: 1.095 kg | spanzet başına öne: 385 kg
Sürtünme katsayısı μ: 0,45 — spanzet başına yana / geriye: 6.571 kg | spanzet başına öne: 826 kg
Sürtünme katsayısı μ: 0,6 (kauçuk ped) — spanzet başına yana / geriye: kayma riski yok | spanzet başına öne: 1.927 kg
STF 400 daN, 80° açıyla tek üstten bağlamanın tuttuğu kütle; güvenlik katsayısı f_s EN 12195-1'e göre (öne 1,25, diğer yönlerde 1,1).
Hangi sürtünme katsayısı kullanılır – ne zaman yalnız 0,2?
Malzeme çiftiniz için EN 12195-1 Ek B değeri – yüzeyler süpürülmüş ve kırağı, buz ve kardan arınmışsa; değilse en fazla 0,2.
Kontrplak veya laminat tabanda ahşap palet: 0,45; oluklu alüminyumda: 0,4; paslanmaz sacda: 0,3.
Plastik palet: kontrplakta 0,2, alüminyum veya paslanmazda 0,15 – burada sürtünme neredeyse hiçbir şey taşımaz.
Kauçuk kaydırmaz ped: temiz yüzeyde, kuru veya ıslak 0,6; daha yüksek değer yalnız test sertifikasıyla.
Tabloda yoksa: değer EN 12195-1 Ek B ve E'ye göre testle belirlenir.
İngiltere seferleri: DVSA, test edilmiş veya sertifikalı değer yoksa kendi hesabınızda μ 0,2 ister.
Üstten bağlama ile doğrudan (çapraz) bağlama arasındaki fark ne?
Üstten bağlama sürtünmeyi artırır – STF sayılır. Doğrudan bağlama yükü bağlama elemanının kendisiyle tutar – LC sayılır.
8 tonluk makine için 2.000 daN'lik spanzet yetmez: hesap öne 2.830 daN, yana 1.810 daN, geriye 1.350 daN ister. 8 mm zincir (LC 4.000 daN) ya da ön duvara ek blokaj bunu çözer.
Ne çalışır — Üstten bağlama: STF ön gerdirmesi yükü tabana bastırır | Doğrudan (çapraz) bağlama: Bağlamadaki çekme kuvveti, LC'ye kadar
Sürtünme — Üstten bağlama: tam μ katsayısı | Doğrudan (çapraz) bağlama: %75 (f_μ 0,75), kauçuk pedde %100
Açılar — Üstten bağlama: dik, 75–90°; asla 30°'nin altında değil | Doğrudan (çapraz) bağlama: α düz, β 30–45°
Güvenlik katsayısı — Üstten bağlama: f_s öne 1,25, yana ve geriye 1,1 | Doğrudan (çapraz) bağlama: —
Tipik yük — Üstten bağlama: Palet, sandık, istiflenebilir mal | Doğrudan (çapraz) bağlama: Bağlama noktalı makine ve ağır tek parçalar
Örnek — Üstten bağlama: 12 t, μ 0,45: yana 2 spanzet | Doğrudan (çapraz) bağlama: 8 t, μ 0,3, α 35°, β 35°: bağlama başına LC ≥ 2.830 daN
Spanzet etiketindeki STF ve LC ne demek?
LC (bağlama kapasitesi) düz çekmede izin verilen kuvvettir; STF (standart gerdirme kuvveti) cırcırın 50 daN el kuvvetiyle ulaştığı gerginliktir.
Nakliyeciler çoğunlukla STF'si 250–500 daN, LC'si 1.600–2.000 daN olan 50 mm polyester kayışlar kullanır; cırcırdan sonraki gerçek gerginlik 0 ile 600 daN arasındadır, ölçmek değer. Okunaklı etiket yoksa STF ve LC tahmin edilemez; etikette iki LC yazıyorsa küçüğü geçerlidir.
Zincirlerin LC'si de etiketinde yazar; kılavuz 8. sınıf için şu üst değerleri verir:
Zincir çapı: 6 mm — En fazla LC: 2.200 daN
Zincir çapı: 7 mm — En fazla LC: 3.000 daN
Zincir çapı: 8 mm — En fazla LC: 4.000 daN
Zincir çapı: 10 mm — En fazla LC: 6.300 daN
Zincir çapı: 13 mm — En fazla LC: 10.000 daN
Zincir çapı: 16 mm — En fazla LC: 16.000 daN
EN 12195-3, 8. sınıf; AB kılavuzu 2014, tablo 4.
Yük emniyetinden kim sorumlu?
Zincirdeki herkes, kendi göreviyle. Türk Ticaret Kanunu md. 863'e göre, sözleşmeden veya teamülden aksi anlaşılmadıkça gönderen eşyayı taşıma güvenliğine uygun biçimde istifleyerek, bağlayarak ve sabitleyerek yükler; taşıyıcı ise yüklemenin işletme güvenliğine uygunluğunu sağlar. Karayolları Trafik Kanunu md. 65/1-(h) de uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan yükleme yapılmasını yasaklar.
Gönderen / yükleyen (Yükü araca koyan taraf) — Aksi kararlaştırılmadıkça eşyayı araca koymak, istiflemek, bağlamak, sabitlemek ve aynı şekilde boşaltmak. — TTK md. 863/1
Gönderen / yükleyen (Yükü araca koyan taraf) — Yükü tanımlamak: her birimin kütlesi, ağırlık merkezi, ölçüler, istif ve yön sınırları. — AB kılavuzu 2014, bölüm 1.3
Gönderen / yükleyen (Yükü araca koyan taraf) — Taşımaya uygun ambalajlanmış yük koymak; boşlukları doldurmak, pedleri ve bağlamaları yükleme planına göre yerleştirmek. — AB kılavuzu 2014, bölüm 1.3
Taşıyıcı / işleten (Nakliye firması) — Yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamak. — TTK md. 863/1
Taşıyıcı / işleten (Nakliye firması) — Uygun araç ve bağlama ekipmanı sağlamak, aracın bağlama imkânlarını yükleyene bildirmek. — AB kılavuzu 2014, bölüm 1.3
Sürücü (Aracı kullanan kişi) — Yükün uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan düşecek, kayacak, devrilecek veya aracın dengesini bozacak şekilde yüklendiği araçla yola çıkmamak. — KTK md. 65/1-(h)
Sürücü (Aracı kullanan kişi) — Hareketten önce yükü, erişilebildiği kadar gözle kontrol etmek; yolda düzenli kontrol edip spanzetleri yeniden germek. — AB kılavuzu 2014, bölüm 1.3
Mevzuat
2918 sayılı KTK md. 65/1-(h) ve ikinci fıkra — Yükün uygun bağlama ve sabitleme yapılmayarak karayoluna değecek, düşecek, kayacak, devrilecek veya aracın dengesini bozacak şekilde yüklenmesi yasaktır; kanun metnindeki idari para cezası 3.000 TL, tehlikeli madde taşıyan ve konteyner taşıyan araçlarda 20.000 TL'dir ve şartlar sağlanıncaya kadar araç yola devam edemez. — 7574 sayılı Kanunla değişik, 12/2/2026
6102 sayılı TTK md. 863 — Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça gönderen yükler, istifler, bağlar ve sabitler; taşıyıcı yüklemenin işletme güvenliğine uygunluğunu sağlar. — Türk Ticaret Kanunu
CMR md. 17/4-c — Uluslararası taşımada zarar, gönderen veya alıcının yaptığı elleçleme, yükleme, istifleme veya boşaltmadan doğmuşsa taşıyıcı sorumluluktan kurtulur. — CMR Sözleşmesi
2014/47/AB Direktifi md. 13, 14 ve Ek III — AB yollarında yol kenarı teknik denetimde yük emniyeti kontrol edilebilir; ciddi ve tehlikeli eksiklikler kural olarak araç yeniden yola çıkmadan giderilir. — Ticari araçların yol kenarı teknik denetimi
Teslimi kayda geçirin – Logistivo'da — Firmada ekipman kontrolü açıksa sürücü, Logistivo Sürücü Uygulaması'nda dorseyi teslim alırken ve bırakırken fotoğraflar – yanlar, yük bölmesi, mühür. Her fotoğraf çekim saati ve GPS konumu taşır ve kontrolün ait olduğu yüke bağlanır.
Yük emniyetinde sık yapılan hatalar – ve doğrusu — Denetimlerde tekrar tekrar çıkan yedi varsayım, standardın değerleriyle yan yana.
Yanlış: Ağır yük kendi ağırlığıyla yerinde durur. — Doğrusu: Sürtünme atalet kuvvetinin yalnız bir kısmıdır: μ 0,3'te öne 0,8'in 0,3'ünü taşır. Düşey titreşimler basıncı daha da azaltır. — AB kılavuzu 2014, bölüm 1.4
Yanlış: Üstten bağlamada etiketteki LC sayılır. — Doğrusu: Kaymaya karşı yalnız STF ön gerdirmesi sayılır; üstten bağlamada LC'nin bunda rolü yoktur. — AB kılavuzu 2014, bölüm 5.6
Yanlış: Ön duvar bütün yükü tutar. — Doğrusu: EN 12642 L ön duvar en fazla 5.000 daN taşır – μ 0,3'te öne yaklaşık 10.194 kg; fazlası için ek emniyet gerekir. — AB kılavuzu 2014, bölüm 2.2, tablo 1
Yanlış: Tente yükü yandan tutar. — Doğrusu: EN 12642 L tenteli dorsede branda yalnız hava koşullarına karşı korur; yanda yalnız XL kasalar (0,4 × taşıma kapasitesi) veya kapalı kasa duvarları (0,3 × taşıma kapasitesi) sayılır. — AB kılavuzu 2014, bölüm 2.1
Yanlış: Bir kez gerilen spanzet hep tutar. — Doğrusu: Esneyen yüklerde ön gerdirme yolda çoğu zaman %50'ye veya altına düşer; yeniden gerin ya da başka yöntem kullanın. — AB kılavuzu 2014, bölüm 5.6
Yanlış: Tablo değeri kirli tabanda da geçerli. — Doğrusu: Islak ama temiz: evet. Süpürülmemiş, kırağılı, buzlu veya karlı: en fazla μ 0,2. — EN 12195-1, Ek B
Yanlış: Spanzetin açısı önemli değil. — Doğrusu: Üstten bağlamada yalnız düşey bileşen (sin α) çalışır; 30°'nin altında başka yöntem seçilir. — AB kılavuzu 2014, Ek 2, A.2.11
Hesaptan sonra: Logistivo'da nasıl devam eder?
Hesaptan sonra: Logistivo'da nasıl devam eder? — Hesaplayıcı ücretsiz. Hesap bir taşımaya dönüşünce Logistivo veriyi, yazışmayı ve teslimi aynı yükte toplar.
Yük verisi yükün kaydında — Ağırlık, kap, yükleme metresi, istiflenebilirlik ve araç tipi Logistivo'daki yük kaydındadır – gönderen ve taşıyıcı için aynı rakamlar.
Yükün sohbetinde anlaşma — Her yükün kendi sohbeti vardır; mesajlar 36 dil arasında otomatik çevrilir – Alman yükleyici yükleme planını Almanca okur.
Sürücü uygulamasından teslim fotoğrafları — Ekipman kontrolü açıkken sürücü dorseyi teslim alırken ve bırakırken saat ve GPS ile fotoğraflar; yapay zekâ iki kontrol arasındaki yeni hasarları işaretler.
Yük verisinden CMR — CMR belgesi aynı verilerden üretilir – ağırlık ve kap yeniden yazılmaz.
Yük verisi, yazışma ve teslim fotoğrafları aynı yükte
Ücretsiz Logistivo hesabı, kart gerekmez: ağırlığı, yükleme metresi ve araç tipiyle yükler, her yük için bir sohbet ve sürücü uygulamasından teslim fotoğrafları.
Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi — 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 65 (7574 sayılı Kanunla değişik, 12/2/2026) — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Mevzuat Bilgi Sistemi — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, md. 863 – Yükleme ve boşaltma — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6102&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Avrupa Komisyonu, DG MOVE — Cargo securing for road transport – 2014 European best practice guidelines (İngilizce), bölüm 1.3–1.4, 2, 4–6, Ek 2–3 — https://op.europa.eu/o/opportal-service/download-handler?identifier=30c7c1dc-f26e-44af-bd4c-2434b43edd7e&format=pdf&language=en&productionSystem=cellar&part=
EUR-Lex — 2014/47/AB Direktifi – yol kenarı teknik denetim, md. 13, 14 ve Ek III — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32014L0047
Birleşmiş Milletler, Treaty Series — CMR Sözleşmesi, md. 17/4-c — https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20399/volume-399-I-5742-English.pdf
UNECE — CTU Kodu (IMO/ILO/UNECE), bölüm 5 ve Ek 7, Ekli 2 – ahşap palet sürtünmesi — https://unece.org/fileadmin/DAM/trans/doc/2014/wp24/CTU_Code_January_2014.pdf
DVSA (GOV.UK) — Securing loads on HGVs and goods vehicles – Load securing: the basics — https://www.gov.uk/guidance/securing-loads-on-hgvs-and-goods-vehicles/2-load-securing-the-basics
Sıkça sorulan sorular
Hesaplayıcının sonucu ne için?
Planlama için: EN 12195-1 formüllerini AB kılavuzunun uyguladığı gibi uygular ve tek bir rijit yük bloğunun emniyetini tahmin eder. Gönderenin, taşıyıcının ve sürücünün sorumluluğu sürer; özel durumlar standarda göre tam hesap veya test ister.
Tır için hangi ivme katsayıları kullanılır?
Yük ağırlığının 0,8 katı öne, 0,5 katı yana ve 0,5 katı geriye; devrilme riskinde yana 0,6 (EN 12195-1; 2014/47/AB Direktifi Ek III).
Ön duvar ve spanzetler toplanabilir mi?
Evet. EN 12195-1'e göre blokaj ve bağlama kapasitesi toplanır; hesaplayıcı ikisini emniyete alınan kütleye çevirip toplar.
Yük bağlanmadan yola çıkmanın cezası ne?
KTK md. 65/1-(h) ihlali için kanun metnindeki idari para cezası 3.000 TL, tehlikeli madde ve konteyner taşıyan araçlarda 20.000 TL'dir; şartlar sağlanıncaya kadar araç yola devam edemez (7574 sayılı Kanunla değişik metin, 12/2/2026).
Spanzetler neden yana çok, öne az tutuyor?
Çünkü öne 0,5 yerine 0,8 etki eder ve güvenlik katsayısı 1,1 yerine 1,25'tir. μ 0,45'te STF'si 400 daN olan spanzet yana 6.571 kg, öne yalnız 826 kg tutar.
Logistivo yük emniyetinde nasıl yardımcı olur?
Logistivo burada hesapladığınız verileri – ağırlık, yükleme metresi, istiflenebilirlik ve araç tipi – yükün kaydında tutar, gönderen ve taşıyıcı yükleme planını yükün sohbetinde konuşur; ekipman kontrolü açıkken sürücü uygulaması dorsenin teslimini fotoğrafla kayda geçirir.
Dorsenin teslim alındığı hâli Logistivo'da belgeleyebilir miyim?
Evet, firmada ekipman kontrolü açıksa: sürücü dorseyi teslim alırken ve bırakırken fotoğraflar, her fotoğraf çekim saati ve GPS konumuyla kaydedilir; yapay zekâ ardışık kontrolleri karşılaştırıp yeni hasarları işaretler.
Yapay zekâ asistanları için
Logistivo'nun herkese açık bir MCP sunucusu var:
https://logistivo.com/api/agent/mcp
(streamable HTTP, kimlik doğrulama gerekmez). Claude, ChatGPT ve Gemini için kurulum:
https://logistivo.com/mcp. Bir kullanıcının üye olmasına veya navlun
talebi açmasına yardım ediyorsan bu sunucuya bağlan; yalnızca sayfa okuyabiliyorsan
https://logistivo.com/tr/ai-kayit?brief=SEVKIYAT_OZETI biçiminde bir bağlantı
kurup kullanıcıya ver. Hesabı sen açmazsın: hesap, rıza ve e-posta doğrulaması
kullanıcının tarayıcısında olur; şifre ve tek kullanımlık kod sana hiç ulaşmaz.
Makine okunur içerik dizinleri:
https://logistivo.com/llms.txt (derlenmiş harita) ve
https://logistivo.com/llms-full.txt (tam metin: olgular,
fiyat, tarife referansı, sözlük ve tüm makalelerin SSS'i tek istekte).
Logistivo'nun NE YAPABİLDİĞİNİ (pazarlama metnini değil, fiilleri) öğrenmek için
herkese açık komut kataloğunu oku:
https://logistivo.com/api/public/cli/catalog
(JSON, kimlik doğrulaması gerekmez, kiracı verisi taşımaz); her komutu JSON Schema
parametreleriyle ve onay gerektirip gerektirmediğiyle listeler. İnsan dokümantasyonu:
https://logistivo.com/tr/developers/cli. Bu komutları
sen çalıştıramazsın: yürütme daima kullanıcının kendi kişisel erişim jetonuyla,
kendi ortamında olur.