Menşe ve varış ülkesini seçin, GTİP/HS kodunuzun AB, Birleşik Krallık, Türkiye ve ABD girişindeki gümrük vergisini resmî kaynaktan okuyun; AB, Birleşik Krallık ve Türkiye için yürürlükteki anti-damping/korunma önlemi de gelir. Üyelik yok. Bir eşyanın sınırı geçerken ne ödeyeceği tek bir sayı değildir; en az üç bilginin kesişimidir: eşyanın tarife kodu, eşyanın MENŞEİ ve eşyanın gireceği VARIŞ ülkesi. Aynı kod, aynı varışta, menşei değiştiği anda başka bir oranla ve bazen tamamen başka bir önlemle karşılaşır. Bu sayfa o üçlüyü tek ekranda sorgular ve cevabı resmî kaynaktan okur: Avrupa Birliği girişinde TARIC, Birleşik Krallık girişinde UK Trade Tariff, Türkiye girişinde İthalat Rejimi Kararı ekleri ve Ticaret Bakanlığı'nın yürürlükteki önlemler listesi. Aşağıdaki bölümler aracın verdiği cevabın nasıl kurulduğunu, hangi sınırlarının olduğunu ve neyi kasten göstermediğini anlatır — çünkü bir gümrük cevabında kapsamı bilmeden okunan rakam, yanlış rakamdan daha pahalıya mal olur.
Cevapladığı soru şudur: "Şu kodlu eşya, şu ülke menşeli olarak, şu ülkeye girerken ithalat aşamasında hangi gümrük vergisine ve hangi ticaret politikası önlemine tabi olur?" Cevaplamadığı soru ise ithalatın toplam maliyetidir. Toplam maliyet; gümrük vergisi, ilave/ek mali yükümlülükler, ticaret politikası önlemleri, katma değer vergisi, özel tüketim vergisi, varsa ardiye ve hizmet bedelleri ile gümrük müşavirliği ücretinin toplamıdır ve bu kalemlerin bir kısmı ülke ülke, hatta gümrük idaresi bazında değişir. Araç bu toplamı hesaplamaz ve hesapladığını da iddia etmez; verdiği rakamın hangi kalemi anlattığını her satırda açıkça yazar.
Menşe girilmeden verilen bir gümrük vergisi cevabı çoğu zaman yanlıştır çünkü tarife cetvelleri tek bir oran değil, menşe ülke grubuna göre değişen bir kolon dizisi içerir. Türkiye'nin İthalat Rejimi Kararı eklerinde aynı GTİP satırında yan yana duran kolonlar Avrupa Birliği, Avrupa Serbest Ticaret Birliği, serbest ticaret anlaşması yapılmış ülkeler, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi kapsamındaki ülkeler ve diğer ülkeler için farklı oranlar taşır. Aynı mantık Avrupa Birliği tarafında da geçerlidir: TARIC'te üçüncü ülke oranı (erga omnes) ile tercihli oranlar ayrı satırlardır. Menşe ayrıca ticaret politikası önlemlerinin BİRİNCİL anahtarıdır — dampinge karşı vergi ürüne değil, belirli bir menşeden gelen ürüne uygulanır. Varış ülkesi ise hangi mevzuatın uygulanacağını belirler; aynı eşya Almanya'ya girerken Birlik tarifesine, Birleşik Krallık'a girerken UK Global Tariff'e, Türkiye'ye girerken İthalat Rejimi Kararı'na tabidir.
Armonize Sistem, Dünya Gümrük Örgütü tarafından yayımlanır ve onu uygulayan iki yüzü aşkın ülkede ilk altı hane aynıdır: bir eşyanın 8471.30 olması Türkiye'de de, Almanya'da da, Birleşik Krallık'ta da aynı eşyayı anlatır. Altıncı haneden sonrası ulusal ya da bölgesel açılımdır ve uzunluğu ülkeden ülkeye değişir. Pratik sonucu şudur: yurt dışındaki tedarikçinizle veya alıcınızla konuşurken altı haneyi paylaşın, beyannameye ise varış ülkesinin beklediği tam uzunluğu yazın. Bu araca altı haneli bir kod girmek çalışır ve çoğu durumda doğru cevabı verir; ancak dampinge karşı önlemler çoğu zaman daha uzun tek bir satırda tanımlı olduğu için, elinizde uzun kod varsa onu girmek daha kesin bir sonuç üretir.
Avrupa Birliği'ne yapılan bir ithalatta gümrük vergisini belirleyen Almanya, Fransa veya Polonya değil, Birliğin ortak gümrük tarifesidir. Bu yüzden bu araçta Almanya varışı seçtiğinizde cevap "Avrupa Birliği" hücresinden gelir ve aynı kod-menşe çifti için Fransa, İtalya veya Hollanda varışında aynı oranı görürsünüz. Bu bir basitleştirme değil, mevzuatın kendisidir: ortak gümrük tarifesi ve ticaret politikası önlemleri Birlik düzeyinde karara bağlanır, üye devletler bunları uygular. Üye devlet düzeyinde ayrışan şey ithalatta alınan katma değer vergisi ve bazı iç vergilerdir — ve zaten bu araç onları hiç göstermez. Cevapta varış ülkesi ile uygulayan otoritenin farklı olduğu durumlarda bu fark açıkça yazılır; yazılmasaydı okur, tek bir üye devlete özgü bir rakam gördüğünü sanırdı.
Fransa'dan Almanya'ya giden bir eşya için ithalat gümrük vergisi sorulamaz, çünkü ortada bir ithalat yoktur: iki ülke de aynı gümrük bölgesindedir ve eşya Birlik içinde serbest dolaşımdadır. Aynı şey Türkiye'den Türkiye'ye gibi görünen bir çift için de geçerlidir. Bu araç böyle bir çift sorulduğunda hiçbir dış kaynağa gitmez, oran göstermez ve bunu açıkça yazar. Burada boş bir ekran ya da "0" göstermek iki ayrı yanlış üretirdi: birincisi kaynağa ulaşılamadığı izlenimi verirdi, ikincisi ise gerçekte var olmayan bir vergi kaleminin sıfır olduğu gibi okunurdu. Cevabın doğru hâli, sorunun neden sorulamayacağını söylemektir. Not: Türkiye-AB Gümrük Birliği sanayi ürünlerini kapsar; tarım ürünleri ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu kapsamındaki ürünler ayrı anlaşmalara tabidir ve serbest dolaşım kuralı bunlar için doğrudan geçerli değildir.
Gümrük vergisi tarifenin kendisidir: eşyanın sınıflandırıldığı satıra bağlı, menşe grubuna göre değişen ve kural olarak herkese aynı uygulanan bir orandır. Ticaret politikası savunma araçları ise soruşturma sonucu doğar ve yalnız belirli bir ürün-menşe ikilisine, bazen yalnız belirli firmalara uygulanır. Dampinge karşı vergi, ihracatçının normal değerin altında fiyatlandırma yaptığı ve bunun yerli üretime zarar verdiği tespit edildiğinde konur. Telafi edici vergi, ihracatçı ülkenin verdiği sübvansiyonu dengelemek içindir. Korunma önlemi ise damping ya da sübvansiyon olmasa bile ithalattaki ani artışın yerli üretimi ciddi zarara uğratması hâlinde, geçici olarak ve genellikle ek mali yükümlülük ya da kota biçiminde uygulanır. Bu araç üç türü de aynı başlık altında toplar ama türünü ayrı ayrı yazar, çünkü hukuki dayanakları ve süreleri farklıdır.
Bu, gümrük cevaplarının en pahalı yanlış anlaşılmasıdır. Yürürlükteki bir dampinge karşı vergi kararı, kapsamındaki eşyayı bir metinle tanımlar ve tarife kodlarını yalnızca yönlendirici olarak sayar. Bir kod listede geçiyor olabilir ama sizin ürününüz kararın tanımladığı ürün olmayabilir; tersi de mümkündür — tanım sizin ürününüzü kapsarken kodunuz listede görünmeyebilir. Bu yüzden bu aracın "bu kodda önlem var" cevabı bir uyarıdır, bir hüküm değildir: bağlayıcı olan, önlemi kuran Resmî Gazete kararının ya da Birlik tüzüğünün metnidir. Kararın kendisine ulaşmak için cevabın altındaki kaynak bağlantısı verilir ve ürün tanımı ile firma listesi kırpılmadan gösterilir.
Cevapta "tercihli oran %0" satırını görmek, o oranı otomatik olarak ödeyeceğiniz anlamına gelmez. Tercihli oran bir anlaşma hakkıdır ve hakkın kullanılabilmesi için eşyanın anlaşmanın menşe kurallarını sağladığının belgeyle ispatlanması gerekir. Belge sunulamazsa gümrük idaresi genel (MFN) oranı tahsil eder. İspat biçimi anlaşmaya göre değişir: dolaşım belgesi (EUR.1 veya A.TR), onaylanmış ihracatçı/ kayıtlı ihracatçı beyanı, menşe şahadetnamesi ya da anlaşmanın öngördüğü fatura beyanı. A.TR belgesinin menşe belgesi olmadığını ayrıca not etmek gerekir: A.TR, Türkiye-AB Gümrük Birliği'nde serbest dolaşım durumunu gösterir, eşyanın menşeini değil. Menşe kurallarının sağlanıp sağlanmadığı ise ürünün üretim sürecine, katma değer oranına ve kullanılan girdilerin menşeine bağlıdır.
Bu bir veri eksikliği değil, bilinçli bir kapsam kararıdır. İthalatta alınan katma değer vergisi, gümrük vergisinden farklı bir matrah üzerinden hesaplanır (kural olarak gümrük kıymeti artı gümrük vergisi ve diğer yükümlülükler), oranı üye devlet ya da ülke bazında değişir, indirimli oran uygulanan eşya listeleri ulusaldır ve istisnalar ile erteleme rejimleri ülkeden ülkeye farklıdır. Bu üç değişkeni resmî bir kaynağa dayandırmadan göstermek, okura doğrulanmamış bir rakamı resmî görüntüsüyle sunmak olurdu. Aracın kuralı nettir: resmî kaynağa dayandıramadığı bir rakamı hiç göstermez. Bunun pratik sonucu, sayfanın "toplam ithalat maliyeti" vaadi vermemesidir — verseydi üç kalemden birini eksik bırakarak yanıltıcı bir toplam üretirdi.
Bu araç üyeliksizdir ve üyeliksiz bir yüzeyde yalnız resmî kaynağa dayanan cevaplar yayımlanır. Kapsam ülke değil (ülke × konu) düzeyinde ilan edilir. Bugün gümrük vergisinde Avrupa Birliği (27 üye devletin tamamı), Birleşik Krallık, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri kapsanır; ticaret politikası önleminde ilk üçü kapsanır, ABD KAPSANMAZ. Sebep kaynak erişimidir: ABD'nin tarife cetveli (USITC HTS) makine okunur ve resmîdir, ama dampinge karşı/telafi edici vergi kararları için yayımlanabilir bir makine kaynağımız yoktur. Diğer varışlarda araç boş sonuç döndürmez, tahmin de üretmez: "bu varış için kamusal yüzeyde resmî kaynağımız yok" der ve bunu ekranda ayrı bir kutuda söyler. Bu ayrım, sayfanın en önemli dürüstlük kuralıdır. "Kaynağımız yok" ile "önlem yok" aynı şey değildir ve ikisi aynı görünseydi okur, hakkında hiçbir bilgi vermediğimiz bir ülke için "temiz" sonucu aldığını sanırdı.
Bir gümrük cevabının değeri, dayandığı kaynağın ne olduğuyla ölçülür. Resmî kaynak, ilgili idarenin kendi yayımladığı veri ya da metindir: tarife cetveli, ithalat rejimi eki, resmî gazetede yayımlanan karar, idarenin kendi tarife servisi. Yapay zekâ taraması ise açık kaynaklardan derlenmiş bir özettir; hızlıdır, kapsamı geniştir ve çoğu zaman doğru yönü gösterir, ama bir gümrük beyanının dayanağı olamaz. Logistivo bu ikisini karıştırmaz ve kamuya açık bu sayfada yalnız birincisini yayımlar. Panel içindeki tarife modülü, kapsam dışı yargı alanları için yapay zekâ araştırması da koşabilir; ama oradaki cevap "yapay zekâ taraması, resmî kaynakla teyit edin" etiketiyle gelir ve o etiket cevabın parçasıdır.
Aracın döndürebileceği dört ayrı cevap vardır ve bunlar ekranda bilerek birbirinden farklı çizilir. Birincisi cevaptır: kod çözülmüş, kaynak okunmuş, hüküm kurulmuştur — gümrük vergisi satırı ve varsa önlem listesi gelir. İkincisi yurt içi hâlidir: çift aynı gümrük bölgesindedir, ithalat yoktur, oran yoktur. Üçüncüsü kapsam beyanıdır: soru anlaşıldı, ama o varış için kamusal yüzeyde resmî kaynağımız yok. Dördüncüsü geçici arızadır: resmî kaynağa şu an ulaşılamadı, cevap üretilmedi ve bu bir kapsam sorunu değildir — birkaç dakika sonra tekrar denemek çoğu zaman sonuç verir. Bu dördünü ayırmak bu aracın tasarımındaki en katı kuraldır; çünkü hepsini aynı gri kutuya indirmek, hiçbir bilgi vermeyen bir ekranı bilgi vermiş gibi göstermek olurdu.
Bu araç bir ön kontroldür ve bir gümrük beyanının yerine geçmez. Doğru kullanım sırası şudur: önce eşyanın sınıflandırmasını netleştirin, sonra menşeini ve menşe ispatınızın olup olmadığını belirleyin, ardından bu araçla varış ülkesindeki vergi ve önlem tablosunu okuyun, en son da cevabın altındaki resmî kaynağa girip kendi satırınızı doğrulayın. Bağlayıcı bir güvence gerekiyorsa varış ülkesinin idaresinden bağlayıcı tarife bilgisi talep edilebilir; menşe konusunda tereddüt varsa bağlayıcı menşe bilgisi başvurusu yapılabilir. Fiyat teklifi verirken tercihli oranı peşinen varsaymayın: menşe ispatını sağlayamayacağınız bir işte teklifi genel orana göre kurmak, sonradan doğan farkı tek başına üstlenmekten ucuzdur.
Bir gümrük vergisi oranı her zaman yüzde değildir ve bu ayrım maliyet hesabını doğrudan değiştirir. Ad valorem oran, gümrük kıymetinin yüzdesi olarak alınır; kıymet düştükçe vergi de düşer. Spesifik oran, miktara bağlıdır: ton başına dolar, litre başına avro, adet başına tutar gibi. Bu ikisinin birlikte uygulandığı karma oranlar vardır; ayrıca asgari ya da azami sınır içeren biçimler de görülür — örneğin "yüzde 12, ancak kilogram başına en az 2 avro" gibi. Tarım ürünlerinde tarım bileşeni içeren karma yapılar yaygındır. Dampinge karşı vergilerde spesifik biçim özellikle sık görülür; Türkiye'deki birçok kararda oran ton başına dolar cinsindendir ve firma bazlı bir aralık olarak yayımlanır. Bu araç oranın kaynakta yazıldığı biçimi olduğu gibi gösterir, yüzdeye çevirmez: çevirmek için gümrük kıymetini ve miktarı varsaymak gerekirdi ve varsayılmış bir girdiyle üretilen rakam resmî görünümlü bir tahmin olurdu.
Tarife satırında görünen oran her zaman hikâyenin tamamı değildir. Tarife kontenjanı, belirli bir miktara kadar düşük ya da sıfır oran uygulanmasını, miktar aşıldığında ise normal orana dönülmesini sağlar; kontenjandan yararlanmak çoğu zaman ayrı bir başvuru ya da ilk gelen alır esasına bağlıdır ve kontenjanın dolup dolmadığı gün gün değişir. Gözetim uygulaması bir vergi değildir; belirli eşyanın ithalatında kıymetin belirli bir eşiğin altında beyan edilmesi hâlinde gözetim belgesi aranmasını öngörür ve belgesiz beyan pratikte kabul edilmez. Kota ise miktar kısıtıdır ve tekstil gibi alanlarda hâlâ karşımıza çıkar. Bu araç ithalat vergileri ve ticaret politikası savunma araçlarını gösterir; kontenjan durumu, gözetim eşikleri ve kota bakiyeleri gün içinde değişen ayrı veri kümeleridir ve bu yüzeyde yayımlanmaz. Bunları varış ülkesi idaresinin kendi servisinden kontrol etmek gerekir.
Armonize Sistem beş yılda bir revize edilir ve bu revizyonlarda kodlar bölünür, birleşir ya da tamamen yeni başlıklar açılır. Bunun üstüne her yıl ulusal ve bölgesel açılımlarda değişiklik yapılır: Avrupa Birliği'nde Kombine Nomanklatür her yıl yenilenir, Türkiye'de Gümrük Tarife Cetveli yıllık olarak yayımlanır. Pratik sonucu şudur: iki yıl önce bir sözleşmeye yazılmış bir tarife kodu bugün başka bir eşyayı gösteriyor olabilir ya da hiç bulunmuyor olabilir. Bu araç sorgulanan kodu güncel nomenklatürde çözer; çözemezse sıfırla doldurarak var olmayan bir alt pozisyon uydurmaz, bunun yerine pozisyon düzeyine düşer ve ne yaptığını söyler. Uzun süredir kullandığınız bir kodu ilk kez burada sorgularken cevap beklediğinizden farklı çıkıyorsa, ilk kontrol edilecek şey kodun hâlâ geçerli olup olmadığıdır.
Ad valorem bir oran tek başına bir tutar üretmez; bir tabanla çarpılması gerekir ve o taban gümrük kıymetidir. Kural olarak gümrük kıymeti, eşya için fiilen ödenen ya da ödenecek fiyattır; buna eşyanın varış ülkesi sınırına kadar oluşan navlun ve sigorta gibi belirli kalemler eklenir, ithalattan sonra doğan bazı giderler ise çıkarılabilir. Teslim şekli bu yüzden doğrudan vergi tutarını etkiler: aynı fatura tutarı için işyerinde teslim ile masrafları ödenmiş teslim arasındaki fark, gümrük kıymetinde ve dolayısıyla ödenecek vergide fark yaratır. Alıcı ile satıcı arasında ilişki varsa, royalti ve lisans ödemeleri söz konusuysa ya da bedelsiz gönderilen girdiler kullanıldıysa kıymet tespiti ayrı kurallara tabidir. Bu araç kıymet hesabı yapmaz ve tutar üretmez; verdiği şey orandır. Tutar hesabı yapacaksanız kıymeti kendi teslim şeklinize göre kurmanız gerekir.
Sınır ötesi tarife sorusu üç ayrı işte, üç ayrı anda ortaya çıkar. Birincisi fiyatlama anıdır: ihracatçı bir teklif hazırlarken alıcının ülkesinde eşyanın kaç para vergiye tabi olacağını bilmek ister, çünkü teslim şekli masrafları ödenmiş teslim ise o vergi kendi maliyetidir. İkincisi tedarik kararı anıdır: ithalatçı aynı ürünü iki farklı menşeden alabiliyorsa, birinde dampinge karşı vergi çıkması iki teklifi kıyaslanamaz hâle getirir ve bu fark çoğu zaman navlun farkından büyüktür. Üçüncüsü beyan öncesi kontrol anıdır: gümrük müşaviri, beyan edeceği satırın önlem taşıyıp taşımadığını ve hangi kolonun uygulanacağını beyandan önce doğrulamak ister. Aracın üç girdili yapısı bu üç anın ortak paydasıdır; çıktısı ise bir beyannamenin yerine geçmez, o beyannameye hazırlık yapar.
Almanya değil, Avrupa Birliği. Birliğe giren eşyada uygulanacak gümrük vergisi ortak gümrük tarifesiyle Birlik düzeyinde belirlenir ve 27 üye devletin tamamında aynıdır; üye devlet idareleri bu tarifeyi uygular. Bu yüzden bu araçta Almanya, Fransa ya da Polonya varışını seçmeniz aynı gümrük vergisi cevabını üretir ve cevapta bunu açıkça yazarız. Üye devlet düzeyinde farklılaşan kalem ithalatta alınan katma değer vergisidir; o da bu araçta hiç gösterilmez. Türkiye menşeli sanayi ürünlerinde ayrıca Gümrük Birliği nedeniyle A.TR belgesiyle serbest dolaşım imkânı vardır — bu, gümrük vergisi doğmaması sonucunu verebilir ama A.TR bir menşe belgesi değildir ve dampinge karşı önlemleri ortadan kaldırmaz.
Çünkü resmî ve makine tarafından okunabilir bir kaynağa dayandıramadığımız hiçbir rakamı göstermiyoruz; ithalatta alınan katma değer vergisi de tam olarak bu durumda. Oran üye devlet veya ülke bazında değişir, indirimli oran listeleri ulusaldır, istisna ve erteleme rejimleri farklıdır ve matrah gümrük vergisini de içerir. Bu üç değişkenin hepsini kaynağıyla birlikte veremediğimiz için hiç göstermiyoruz. Pratik sonucu şudur: bu sayfa size ithalatın toplam maliyetini vermez, gümrük vergisi ile ticaret politikası önlemini verir. Toplam maliyet hesabı yapıyorsanız bu iki kalemi alıp üzerine kendi ülkenizin katma değer vergisi ve varsa özel tüketim vergisi hesabını eklemeniz gerekir.
Üyeliksiz bu yüzeyde yalnız resmî kaynağa dayanan cevaplar yayımlıyoruz. Bugün Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve Türkiye için makine tarafından okunabilen, güncel ve resmî bir kaynağa doğrudan bağlıyız; diğer yargı alanlarında elimizdeki en iyi kaynak açık kaynak taraması ya da ikincil derlemeler oluyor ve bunlar bir gümrük beyanının dayanağı olamaz. Tahmini bir rakamı resmî görüntüsüyle yayımlamak, hiç cevap vermemekten kötüdür — yanlış bir oranla verilen fiyat teklifi ya da yapılan beyan gerçek para kaybettirir. Kapsam dışı bir varış seçtiğinizde araç bunu açıkça yazar ve boş bir sonuç göstermez; böylece "kaynağımız yok" ile "önlem yok" birbirine karışmaz.
Çünkü orada bir ithalat yok. İki ülke de aynı gümrük bölgesindedir ve Birlik içinde serbest dolaşımdaki eşya için ithalat gümrük vergisi doğmaz. Araç bu durumda hiçbir dış kaynağa gitmez, oran göstermez ve bunun neden böyle olduğunu yazar. Burada "0" göstermek yanlış olurdu: sıfır oran, var olan bir vergi kaleminin sıfır olduğunu söyler; oysa burada kalem hiç doğmuyor. Aynı mantık aynı ülkeyi hem menşe hem varış seçtiğiniz durumda da geçerlidir. Dikkat edilecek nokta: serbest dolaşım eşyanın menşeinin o bölge olduğu anlamına gelmez ve üçüncü ülke menşeli eşya için önceden ödenmiş vergiler bu sonucu değiştirmez.
Gümrük vergisi tarifenin kendisidir: eşyanın sınıflandırıldığı satıra bağlıdır, menşe grubuna göre değişir ve kural olarak o gruptaki herkese aynı uygulanır. Dampinge karşı vergi ise bir soruşturma sonucunda doğar ve yalnız belirli bir ürün-menşe ikilisine, çoğu zaman da yalnız belirli ihracatçı firmalara uygulanır. Oranı ton başına sabit bir tutar, bir yüzde ya da firma bazlı bir aralık olabilir; "diğer firmalar" satırı genellikle en yüksek orandır. İki kalem birbirinin yerine geçmez, üst üste gelir: dampinge karşı vergi gümrük vergisine ek olarak tahsil edilir. Bu araç ikisini ayrı başlıklar altında gösterir ve önlem satırında kararın hukuki referansını da verir.
Kararın ürün tanımını okuyun. Ticaret politikası önlemleri tarife koduna değil, kararın metninde tanımlanan eşyaya uygulanır; kodlar yalnızca yönlendirici olarak sayılır. Bu yüzden kodunuz listede görünse bile ürününüz kapsam dışı olabilir, tersi de mümkündür. Bu aracın "bu kodda önlem var" cevabı bir uyarıdır; bağlayıcı olan, önlemi kuran Resmî Gazete kararının ya da Birlik tüzüğünün kendi metnidir ve cevabın altındaki kaynak bağlantısı sizi oraya götürür. Tereddüt sürüyorsa varış ülkesinin gümrük idaresinden bağlayıcı tarife bilgisi talep edebilirsiniz; bu, sonradan doğacak vergi farkı ve ceza riskine karşı en güçlü korumadır.
Altı hane çalışır ve çoğu durumda doğru gümrük vergisi cevabını verir, çünkü tarife oranları genellikle altıncı hane düzeyinde de okunabilir. Ancak dampinge karşı önlemler çoğu zaman tek bir uzun satırda (Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık'ta on hane) tanımlıdır; kısa kod girildiğinde araç altındaki satırları tarar ve bazı durumlarda tarama tavanına takılabilir. Elinizde uzun kod varsa onu girin: cevap hem daha kesin olur hem de hangi satırın tarandığı sonuçta açıkça yazılır. Kod bilmiyorsanız kutuya ürün adı yazarak arama yapabilirsiniz; arama yerel veritabanımızdan gelir, dış çağrı üretmez ve sorgu hakkınızı yakmaz.
Hayır, gitmedi. Bu cevap, resmî kaynağın o an yanıt vermediği anlamına gelir; biz de elimizde olmayan bir hükmü uydurmak yerine cevap üretmediğimizi söyleriz. Bu hâl kasıtlı olarak "kapsam dışı" cevabından farklı çizilir çünkü ikisi tamamen farklı gerçeklerdir: kapsam dışı, o varış için kaynağımızın hiç olmaması; kaynağa ulaşılamadı ise kaynağımızın olması ama şu anda cevap vermemesidir. Bu durumda sorgu hakkınız düşmez ve birkaç dakika sonra tekrar deneyebilirsiniz. Sonuç kutusundaki tekrar dene düğmesi aynı çifti yeniden sorar; geçici arızalar çoğu zaman kısa sürer.
Ancak eşyanın ilgili anlaşmanın menşe kurallarını sağladığını belgeyle ispatlayabiliyorsanız. Tercihli oran bir anlaşma hakkıdır ve otomatik uygulanmaz; ispat sunulamazsa gümrük idaresi genel (MFN) oranı tahsil eder. İspat biçimi anlaşmaya göre değişir: dolaşım belgesi (EUR.1), onaylanmış veya kayıtlı ihracatçı beyanı, fatura beyanı ya da menşe şahadetnamesi. A.TR belgesinin menşe belgesi olmadığını özellikle not edin: A.TR Türkiye-AB Gümrük Birliği'nde serbest dolaşım durumunu gösterir, eşyanın menşeini değil. Fiyat teklifi verirken menşe ispatını taahhüt edemiyorsanız hesabı genel orana göre kurun; sonradan doğan farkı üstlenmek çoğu zaman daha pahalıya gelir.
Üyeliksiz ziyaretçiler için ücretsiz bir sınır ötesi sorgu hakkı vardır ve ilk cevap kırpılmadan, eksiksiz gösterilir: hiçbir satır gizlenmez, hiçbir oran kesilmez. Sınır, cevabın kalitesiyle ilgili değil maliyetle ilgilidir — sınırı geçen her sorgu resmî kaynaklara giden gerçek bir dış çağrı üretir. Kod arama ise tamamen ücretsizdir ve hakkınızı yakmaz, çünkü arama kendi veritabanımızdan okunur. Hakkınızı yalnızca cevaplanan sorgular tüketir: kapsam dışı, yurt içi ve kaynağa ulaşılamadı hâlleri sayılmaz. Daha fazla sorgu için ücretsiz bir hesap açabilirsiniz; panel içindeki tarife modülü ayrıca sorgu geçmişi, kapsam dışı yargı alanları için araştırma ve belgeden kod önerisi gibi yetenekleri de içerir.
İthalat beyanında on haneli commodity code kullanılır; ilk altı hane yine Armonize Sistem'in kendisidir. Birleşik Krallık 2021'den itibaren Avrupa Birliği tarifesinden ayrılarak kendi tarifesini (UK Global Tariff) uygular, dolayısıyla aynı eşya için Birlik oranı ile Birleşik Krallık oranı farklı olabilir ve ticaret politikası önlemleri de ayrı ayrı karara bağlanır. Kuzey İrlanda'ya giriş ayrı bir satır olarak yönetilir. Bu araçta Birleşik Krallık varışını seçtiğinizde cevap doğrudan UK Trade Tariff verisinden okunur ve hangi satırın tarandığı sonuçta yazılır; böylece kendi beyanınızdaki satırla karşılaştırabilirsiniz.
Mutlaka değil. Türkiye'de bir önlemin ilan edilen bitiş tarihi geçmiş olsa bile, açılmış bir nihai gözden geçirme soruşturması varsa önlem soruşturma sonuçlanana kadar yürürlükte kalır ve Bakanlık listesinde görünmeye devam eder. Yani "süresi geçmiş" ile "kalkmış" aynı şey değildir. Aynı mantık Avrupa Birliği'nde de geçerlidir: süre sonu gözden geçirmesi açıldığında önlem devam eder. Bu araç bitiş tarihini olduğu gibi gösterir ama bundan önlemin kalktığı sonucunu çıkarmaz ve siz de çıkarmamalısınız. Kesin bilgi için cevabın altındaki kaynağa gidin ve önlemi kuran kararın son durumunu Resmî Gazete ya da Birlik Resmî Gazetesi üzerinden doğrulayın.
Hayır ve bu ayrım bu araçtaki en kritik girdi kararıdır. Menşe, eşyanın üretildiği ya da son esaslı işçiliği gördüğü ülkedir; sevk ülkesi ise eşyanın size gönderildiği yerdir. Çin menşeli bir ürün Hollanda'daki bir depodan sevk edilebilir; gümrük vergisi ve özellikle dampinge karşı önlem Çin menşeine göre uygulanır, Hollanda'ya göre değil. Bu yüzden menşe kutusuna sevk ülkesini yazmak cevabı sessizce yanlışlaştırır. Menşe konusunda tereddüt varsa tedarikçinizden menşe beyanı isteyin; kritik işlerde varış ülkesi idaresinden bağlayıcı menşe bilgisi talep edilebilir.
Hayır. Bu araç bir ön kontroldür; bağlayıcı olan, varış ülkesi idaresinin kendi yayımıdır ve cevabın altındaki kaynak bağlantısı sizi tam olarak oraya götürür. Doğru kullanım sırası şudur: sınıflandırmayı netleştirin, menşei ve menşe ispatınızı belirleyin, bu araçla vergi ve önlem tablosunu okuyun, sonra resmî kaynakta kendi satırınızı doğrulayın. Bağlayıcı bir güvence gerekiyorsa bağlayıcı tarife bilgisi ya da bağlayıcı menşe bilgisi başvurusu yapın. Tarife oranları yıllık olarak, ticaret politikası önlemleri ise yıl içinde birkaç kez değişir; bir hafta önce okunmuş bir rakama güvenmek yerine beyan öncesi kaynağı tekrar kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.
Çünkü Amerika Birleşik Devletleri'nin yürürlükteki dampinge karşı ve telafi edici vergi kararları için, kamusal bir yüzeyde yayımlayacak kadar güvendiğimiz makine okunur bir resmî kaynağa bugün bağlı değiliz. Elimizdeki kaynaklar ya erişime kapalı ya da ikincil derlemeler; bunlardan çıkan sonuçları resmî görüntüsüyle yayımlamak yanıltıcı olurdu. Bu yüzden ABD varışında araç gümrük vergisini USITC HTS'ten resmî olarak verir, ÖNLEM tarafında rakam vermez: ekranda “bu yüzeyde kapsamadığımız konu: ticaret politikası önlemleri” yazar. Brezilya, Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore ve Rusya varışlarında ise iki konu da kamusal yüzeyde kapsanmaz; o varışlarda araç üyelikte koşan yapay zeka araştırmasına yönlendirir. Bu bir tercih değil, kaynak erişimiyle ilgili bir sınırdır ve kaynak bağlandığında kapsam listesi otomatik olarak genişler — liste sayfada koda gömülü değil, sicilden okunur.
Yüzde olarak verilen bir oran gümrük kıymeti üzerinden hesaplanır. Gümrük kıymeti kural olarak eşya için fiilen ödenen ya da ödenecek fiyattır; buna varış ülkesi sınırına kadar oluşan navlun ve sigorta gibi kalemler eklenir. Bu yüzden teslim şekli doğrudan vergi tutarını etkiler: aynı fatura tutarı için işyerinde teslim ile masrafları ödenmiş teslim arasında gümrük kıymeti farklı çıkar. Alıcı ile satıcı arasında ilişki bulunması, royalti veya lisans ödemeleri ya da bedelsiz gönderilen girdiler kıymet tespitini ayrı kurallara tabi kılar. Bu araç kıymet hesabı yapmaz ve tutar üretmez, yalnız oranı ve önlemi verir; tutarı kendi teslim şeklinize ve faturanıza göre siz kurarsınız.
Çünkü 2021'den beri iki ayrı tarife var. Birleşik Krallık, Birlik'ten ayrıldıktan sonra kendi tarifesini (UK Global Tariff) uygulamaya başladı ve bu tarife Birliğin ortak gümrük tarifesinin birebir kopyası değil; bazı satırlarda oranlar sadeleştirildi veya sıfırlandı. Ticaret politikası savunma araçları da ayrı ayrı karara bağlanıyor: Birlik'te yürürlükte olan bir dampinge karşı vergi Birleşik Krallık'ta devam etmiyor olabilir, tersi de mümkün. Tercihli oranlar da ayrı anlaşmalara dayanır. Bu yüzden iki varışı ayrı ayrı sorgulamak gerekir; birinden okunan rakam diğerine taşınamaz. Kuzey İrlanda'ya giriş ise ayrı bir satır olarak yönetilir.
Aynı kod-menşe-varış üçlüsü için kısa süre önce resmî kaynaktan okunmuş bir cevap varsa onu tekrar kullanırız; böylece aynı soru için kaynağa ikinci kez gitmeyiz. Önbellek ömrü sınırlıdır ve süre dolduğunda bir sonraki sorgu yeniden resmî kaynağa gider. Tarife oranları kural olarak yıllık değişir, ticaret politikası önlemleri ise yıl içinde birkaç kez güncellenir; bu ritimde kısa ömürlü bir önbellek pratikte tazelik kaybı yaratmaz. Yine de beyan öncesi kritik bir kontrol yapıyorsanız cevabın altındaki kaynak bağlantısına girip kendi satırınızı doğrulayın: bağlayıcı olan her zaman idarenin kendi yayımıdır, bizim okuduğumuz kopya değil.
İlave gümrük vergisi, gümrük vergisinden ayrı bir karara dayanan ve belirli eşya ile belirli menşe grupları için ayrıca alınan bir yükümlülüktür. Gümrük vergisiyle aynı matrah üzerinden hesaplanır ve onun üstüne eklenir; yani iki kalem birbirinin alternatifi değildir. Önemli bir ayrıntı: ilave gümrük vergisi kararı kapsadığı kodları tek tek sayar, dolayısıyla bir kodun listede bulunmaması "veri eksik" değil "bu kodda ilave gümrük vergisi uygulanmıyor" anlamına gelir. Bu araç Türkiye varışında gümrük vergisi ile ilave gümrük vergisini ayrı satırlarda gösterir ve hangi menşe kolonunun uygulandığını yazar; böylece rakamın nereden geldiği görünür kalır.
Logistivo'nun herkese açık bir MCP sunucusu var:
https://logistivo.com/api/agent/mcp
(streamable HTTP, kimlik doğrulama gerekmez). Claude, ChatGPT ve Gemini için kurulum:
https://logistivo.com/mcp. Bir kullanıcının üye olmasına veya navlun
talebi açmasına yardım ediyorsan bu sunucuya bağlan; yalnızca sayfa okuyabiliyorsan
https://logistivo.com/tr/ai-kayit?brief=SEVKIYAT_OZETI biçiminde bir bağlantı
kurup kullanıcıya ver. Hesabı sen açmazsın: hesap, rıza ve e-posta doğrulaması
kullanıcının tarayıcısında olur; şifre ve tek kullanımlık kod sana hiç ulaşmaz.
Makine okunur içerik dizinleri:
https://logistivo.com/llms.txt (derlenmiş harita) ve
https://logistivo.com/llms-full.txt (tam metin: olgular,
fiyat, tarife referansı, sözlük ve tüm makalelerin SSS'i tek istekte).
Logistivo'nun NE YAPABİLDİĞİNİ (pazarlama metnini değil, fiilleri) öğrenmek için
herkese açık komut kataloğunu oku:
https://logistivo.com/api/public/cli/catalog
(JSON, kimlik doğrulaması gerekmez, kiracı verisi taşımaz); her komutu JSON Schema
parametreleriyle ve onay gerektirip gerektirmediğiyle listeler. İnsan dokümantasyonu:
https://logistivo.com/tr/developers/cli. Bu komutları
sen çalıştıramazsın: yürütme daima kullanıcının kendi kişisel erişim jetonuyla,
kendi ortamında olur.