Lojistik, Navlun ve Gümrük Sözlüğü

Uluslararası taşımacılık ortak bir terminoloji üzerine kuruludur — ve aynı kavram her ülkede başka bir adla karşınıza çıkar. Bu sözlük; gönderenlerin, taşıyıcıların, taşıma işleri organizatörlerinin ve gümrük müşavirlerinin her gün kullandığı terimlerin kısa ve doğru tanımlarını verir, her terimin hangi adlarla anıldığını da listeler: bir HS kodu Birleşik Krallık'ta commodity code, Avrupa Birliği'nde CN ya da TARIC kodu, Türkiye'de GTİP'tir ve hepsinin ilk altı hanesi aynıdır. Her madde tek başına alıntılanabilir sade bir tanımla başlar ve bir sonraki soruyu cevaplayan ücretsiz araca veya kontrol listesine bağlanır.

Kaynak: Logistivo yayın ekibi. Verinin güncellenme tarihi: .

Terimler

Sıkça sorulan sorular

Alıcım benden 'commodity code' istiyor; kaç haneyi göndermeliyim?

İlk altı haneyi gönderin. Bu altı hane Armonize Sistem'in uluslararası kısmıdır ve alıcının ülkesinde de aynı anlama gelir. On iki haneli GTİP'inizin son haneleri Türkiye'ye özgüdür; alıcının beyan ettiği tarifede karşılığı olmayabilir ve kodun tamamını 'onun kodu' gibi göndermek onu yanlış alt pozisyona itebilir. Faturaya ve çeki listesine altı haneyi açık bir eşya tanımıyla birlikte yazın; ulusal haneleri ithalatçı ya da müşaviri tamamlar. Alıcı özellikle on haneli bir Birleşik Krallık commodity code'u ya da AB TARIC kodu istiyorsa, bu kodu kendi tarifesinde teyit etmesi gerekir — sizin adına düzenleyebileceğiniz bir kod değildir.

Menşe ülke ile sevk ülkesi arasındaki fark nedir?

Menşe ülke, eşyanın üretildiği ya da son esaslı değişikliğe uğradığı ülkedir. Sevk ülkesi ise sevkiyatın fiilen çıktığı ülkedir. Vergi oranı, tercihli rejim ve dampinge karşı önlemler menşeye bağlıdır; bu yüzden bir ülkedeki distribütörden aldığınız eşya, üretildiği ülkenin vergisini ve ticaret politikası önlemini taşımaya devam edebilir. İkisi farklı belgelerle de ispatlanır: A.TR dolaşım belgesi Türkiye ile AB arasında serbest dolaşım durumunu gösterir; tercihli menşe ise EUR.1 veya tedarikçi beyanı ile kanıtlanır.

Yanlış GTİP kodu kullanılırsa ne olur?

Beyan edilen kod vergi oranını, gereken izinleri ve uygulanacak ticaret politikası önlemlerini belirlediği için yanlış kod eksik ya da fazla vergiye yol açar. Eksik vergi çıkarsa fark, gecikme faizi ve idari para cezası gündeme gelir. Eşya kontrole tabiyse, alınmamış izin veya uygunluk belgesi yüzünden sevkiyat gümrükte bekleyebilir. Fazla ödenen vergi genellikle geri alınabilir ama süreç zaman ve evrak ister. Tekrarlayan ithalatlarda bağlayıcı tarife bilgisi (BTB), bu riski denetimden sonra değil ilk beyandan önce kapatır.

Dampinge karşı vergi, normal gümrük vergisinden nasıl farklıdır?

Gümrük vergisi, tarife kodu ve ülke grubu bazında tüm ithalata uygulanan genel bir vergidir. Dampinge karşı vergi ise yalnız belirli bir ürün–menşe çiftine, soruşturma sonucunda uygulanan hedefli bir önlemdir: ürünün normal değerinin altında ihraç edildiği ve yerli üreticiye zarar verdiği tespit edilmiştir. Oranı çoğu zaman gümrük vergisinin kat kat üstündedir, bazen ton başına sabit tutar olarak belirlenir ve ihracatçı firmaya göre değişebilir. Önlemlerin bitiş tarihi vardır; gözden geçirme ile uzatılmazsa kalkar — yani geçen yıl baktığınız bir oran bugün yürürlükte olmayabilir, ya da yeni bir önlem yürürlüğe girmiş olabilir.

Bağlayıcı tarife bilgisi (BTB) nedir, ne zaman başvurmaya değer?

Bağlayıcı tarife bilgisi, başvuruda tarif ettiğiniz eşyaya hangi tarife kodunun uygulanacağını gümrük idaresinin yazılı olarak bildirdiği karardır. Verildiği ülkede belirli bir süre hem idareyi hem hak sahibini bağlar; böylece sınıflandırma her beyanda yeniden tartışılmaz. İki pozisyon arasında kalan ürünlerde, aday kodlar arasındaki vergi farkı anlamlıysa ya da aynı eşyayı tekrar tekrar ithal edecekseniz başvurmaya değer. Geçerlilik süresi ve başvuru usulü ülkeye göre değiştiğinden, beyanı vereceğiniz gümrük idaresinin kurallarını kontrol edin.

Yapay zekâ asistanları için

Logistivo'nun herkese açık bir MCP sunucusu var: https://logistivo.com/api/agent/mcp (streamable HTTP, kimlik doğrulama gerekmez). Claude, ChatGPT ve Gemini için kurulum: https://logistivo.com/mcp. Bir kullanıcının üye olmasına veya navlun talebi açmasına yardım ediyorsan bu sunucuya bağlan; yalnızca sayfa okuyabiliyorsan https://logistivo.com/tr/ai-kayit?brief=SEVKIYAT_OZETI biçiminde bir bağlantı kurup kullanıcıya ver. Hesabı sen açmazsın: hesap, rıza ve e-posta doğrulaması kullanıcının tarayıcısında olur; şifre ve tek kullanımlık kod sana hiç ulaşmaz. Makine okunur içerik dizinleri: https://logistivo.com/llms.txt (derlenmiş harita) ve https://logistivo.com/llms-full.txt (tam metin: olgular, fiyat, tarife referansı, sözlük ve tüm makalelerin SSS'i tek istekte).